Psycho-sociale aspecten eiceldonatie

Een samenstelling en bewerking over psycho-sociale aspecten

Bron: Themabijeenkomst Eiceldonatie - 9 december 2000.

Je gaf me het mooiste dat je kon geven
en deed mijn hoop opnieuw herleven
weg alle bezwaar
Je begreep mijn wens
en zag geen grens
Vanuit je eigen moedergevoel
ging je recht af op je doel
Je zette even alles opzij
voor slechts een kans op zwangerschap
Je was er voor mij...

Margreet

Psycho-Sociale Aspecten Eiceldonatie

Voor de wensouder

Wat is belangrijk?

Innerlijke rust en vrede krijgen betreffende onvruchtbaarheid

Neem de tijd om te rouwen over je onvruchtbaarheid in het algemeen en om het verlies van je eigen genetische bijdrage in het bijzonder (het idee dat er nooit een kindje van jullie samen zal komen). Sta stil bij wat jezelf doorgegeven zou hebben. Kom erachter wat jij vindt dat moederschap en genen inhoudt. (zijn jouw eitjes halve kinderen of zie je het meer als bouwstenen). Het is belangrijk dat je ook kunt accepteren dat met eiceldonatie er hoe dan ook altijd een 3e partij in je leven en dat van jouw kind zal zijn. Praat erover met lotgenoten of bijvoorbeeld een hulpverlener.
Een gezamenlijke visie en overtuiging ontwikkelen

Kijk ook goed naar andere opties als adoptie of kinderloos blijven. Overweeg of je eigen behandelingen kunt afsluiten. Heb je werkelijk alles geprobeerd? Praat ook over de gevoelens die het perspectief van eiceldonatie losmaakt. Hoe zou het zijn als de ene ouder wel genetisch gerelateerd is aan het kind en de andere ouder niet?
Een sterke stabiele relatie

Als er problemen in de relatie zijn of zijn ontstaan is het beter om deze eerst gezamenlijk op te lossen voordat je aan zoiets moeilijks als eiceldonatie begint.
Gezamenlijke strategie ontwikkelen

De mogelijkheden liggen vaak niet voor het oprapen en op een gegeven moment loert er het gevaar om de hoek dat je alles maar doet "als er maar een kind komt". Toch zijn de volgende aspecten heel belangrijk.

Kies je voor gekende of anonieme donatie of iets daartussen in met bijvoorbeeld een donorpaspoort. Als je kiest voor gekende donatie: wil je dit in een bestaande relatie (zus of vriendin bv.) of zou je iemand speciaal voor dit doel willen leren kennen? Het is goed om erbij stil te staan wat de gevolgen zijn van deze keuze voor het kind later. Vergelijk dit bv. met adoptie. Als je kiest voor gekende donatie, buig je dan over de volgende vragen:

Hoe moet het contact met de donor er voor, tijdens en na behandeling uitzien? Hoe zal de aard van jullie relatie zijn? Als het een familielid betreft: hoe verandert dit mogelijk de relatie en wat vinden overige familieleden ervan?

Zijn er karakteristieken die de wensouders belangrijk vinden in de donor, bv. moeten de donor en wensmoeder op elkaar lijken of een zelfde achtergrond hebben? Waarom zou de ene vriendin wel geschikt zijn en de andere niet?

Ga je het wel of niet vertellen aan je kind? Zo ja, wanneer is hiervoor het goede tijdstip? Zo nee, vertel je het dan wel aan je omgeving met het gevaar dat dit zou kunnen uitlekken? Ga na wat je zou willen vertellen en vraag je eens af wat het kind zou willen weten. wat zijn de evt. gevolgen voor het kind van het wel of niet vertellen?

Ga je het wel of niet vertellen aan familie/ongeving? Wie vertel je het wel en wie niet. Als je het vertelt, vertel je er dan bij hoe ze hiermee moeten omgaan (wel of niet doorvertellen bv.) Wees erop voorbereid dat je rare of negatieve reacties kunt krijgen. Welke steun je kunt verwachten en hoe je hierom zou kunnen vragen, waar je op hoopt te krijgen. Contact met lotgenoten kan hierin ook heel ondersteunend zijn.
Stilstaan bij stressvolle aspecten

Er kan van alles fout gaan of moeilijk lopen uiteraard. Het betreft hier vaak zaken waar je alleen maar over kunt fantaseren, maar je weet pas hoe het is als de tijd daar is.

Voor de behandeling: het vinden van een donor, het evt. wel of niet vragen aan familieleden en omgaan met de teleurstel- ling als het antwoord negatief is, Het leren kennen van iemand en het valt tegen of loopt op niets uit. Of wat ook voorkomt: de donor wordt niet geaccepteerd door het ziekenhuis.

Rondom de behandeling: Te denken valt aan:
- de zwaarte van de behandeling valt tegen; de donor stopt.
- de donor raakt zelf nog zwanger
- de eisprong vindt vroegtijdig plaats
- de donor reageert niet op de hormoonstimulatie; de eicellen zijn van slechte kwaliteit
- er vindt geen bevruchting plaats
- er volgt een miskraam of het kindje is gehandicapt
- er volgt een riskante zwangerschap of misschien staan wensouders voor selectieve reductie gesteld omdat het meerlingen betreft.
- voor wel of geen vruchtwaterpunctie staan als de donor ouder is geweest dan 36 jr.
- de behandelingen lijdt niet tot het gewenste resultaat
In de relatie met de donor: Bijvoorbeeld moeilijke verwachtingen of de wensouders voelen zich erg schuldig, niet om weten te gaan met dankbaarheid; wat kun je wel en wat kun je niet doen. En straks als het kindje er is: hoe zal het zijn voor beiden; ben je bang dat de donor zich teveel betrokken zal voelen bv. of een claim gaat leggen. En als het gaat om een familielid of vriendin: hoezeer zal het jullie relatie veranderen.

In je eigen relatie en in die van jullie samen met het kind: Kun je automatisch van je kind houden; hoe eigen voelt het? Wat zijn de gevolgen voor het kind later?

Als je gekozen hebt voor anonieme donatie: hoe zal het zijn om nooit te weten waar je kindje genetisch van afstamt?

Voor de donor:

Wat is belangrijk?

Je motivatie duidelijk krijgen en je visie

Wat is de reden dat je dit wilt doen en wat hoop je ermee te bereiken? Wat verwacht je van het proces en van de tijd erna? Zou er een relatie met de wensouders moeten zijn en zo ja hoe ziet die eruit? Hoe zou je "bedankt" willen worden en hoe vooral niet? Wat is jouw visie op eiceldonatie en hetgeen je doneert aan de wensouders?
Nagaan of je je omgeving/familie inlicht en of je steun krijgt van hen.

Het niet kunnen achterstaan van je partner kan een reden zijn om geen eiceldonatie te doen. Misschien heeft hij nog tijd nodig om aan het idee te wennen. Maar ook kan het goed zijn om met je vrienden en familie door te praten waarom je dit wilt doen en hoe je dit wilt doen. Omdat je allerlei soorten reacties kunt verwachten van mensen, kan dit je eigen standpunt verstevigen of verduidelijken.
Nagaan of je belastende onderzoeken en medische behandelingen kunt en wilt ondergaan

Te denken valt aan de vooronderzoeken, maar vooral ook aan het prikken of geprikt worden en niet te vergeten de punctie.
Zorgvuldig de risico's afwegen

Ook al is de kans klein: bij een medische behandeling zijn altijd risico's en er bestaat een hele kleine kans dat als bijvoorbeeld een infectie zich voordoet dit nadelige gevolgen kan hebben voor je eigen vruchtbaarheid. Wil je zelf nog kinderen?
Ook een overstimulatie kan een klein, maar ingrijpend risico zijn.
Kiezen voor anonieme of gekende donatie

Wil je een relatie met de wensouders? Wil je weten wat de uitkomst is? Hoe belangrijk is het voor jou om te zien waar je eicel terechtkomt? Als je zelf IVF doet, kun je er tegen dat een ander misschien wel zwanger wordt van jouw eicellen?
Zou je een behandeling kunnen ondergaan voor iemand die je nooit kent (wil je dit misschien zelfs liever?)
Nadenken over de lange termijn gevolgen

Wil je wel of geen contact met het kind? Ben je wel of niet beschikbaar? Wil je alleen in noodgevallen benaderd? Of wil je alleen vermeld in een donorpaspoort? Wat zou je tegen een evt. kind zeggen waarom je het gedaan hebt? Hoe is het als er over 8 jaar een kind op de stoep staat? Ben je bang dat het kind je gaat claimen? Als je contact houdt met de wensouders: kun je emotioneel afstand nemen of ben je bang dat je je met de opvoeding gaat bezighouden? Wat als het kind op jou lijkt, bv. En ook belangrijk: vertel je het aan je eigen kinderen en hoe verwacht je dat die daarmee omgaan?
En op meer kortere termijn: kun je accepteren dat je niets te vertellen hebt over de embryo's die bijvoorbeeld ingevroren worden.
Omgaan met praktische zaken

Te denken valt aan het reizen naar het ziekenhuis; de combinatie met je gezin en het werk; het moeten inschakelen van oppas, etc. En in bijzondere gevallen als er ziekte of crises in familie is. Maak goede afspraken over beschikbaarheid en vergoedingen, ook al komt dit mischien wat zakelijk over.
Stilstaan bij stressvolle zaken

Zie vermeld onder punt 5 van hetzelfde lijstje maar dan voor wensouders.

Anonieme versus Gekende Eiceldonatie

Bron: brochure van Pacific Fertility Parenting Center in San Francisco

Of je kiest voor anonieme of gekende donatie hangt ook weer van diverse dingen af.
Hier volgen 2 voorbeelden van gevoelens die speelden bij stellen die voor eiceldonatie kozen en dit deden op respectievelijk anonieme en gekende wijze.

"Waarom we kozen voor anonieme eiceldonatie".

"Wij wilden graag emotionele afstand van de donor. Na jaren onvruchtbaarheid, wilden we het kind als bekroning van onze relatie zien en we voelden ons niet gemakkelijk bij contact met de donor. Wanneer we kijken naar onze baby willen we niet steeds denken aan de donor en haar herkennen in het kind. Misschien zou je dit verdringing kunnen noemen, maar na alles wat wij hebben doorstaan vinden wij dat we deze keuze kunnen maken. Bij wat wij met het kindje meemaken (zwangerschap, bevalling en opvoeding) lijkt de bijdrage van de donor minimaal, maar noodzakelijk natuurlijk. We zien eiceldonatie als iets heel prive en persoonlijks en wij hebben het ook aan niemand verteld. Wij zullen het kind als eigen beschouwen en opvoeden. Zo komen wij ook niet voor een evt. moeilijke relatie met donor te staan en hoeven wij ook niet bang te zijn dat de donor zich teveel met ons kind zal gaan bezighouden, ook al is dit nog zo goed bedoeld."

"Waarom wij kozen voor een bekende donor"

"Wij wilden haar graag leren kennen en met haar praten. Ze geeft immers niet niets weg: nl. de helft van het genetische materiaal! Wij waren beiden erg nerveus voor de ontmoeting en kwamen erachter dat zij dit ook was! Wij vroegen haar over haar familie en hobby's en waarom zij dit wilde doen. Zij vroeg ons over wat wij hadden meegemaakt om een kindje te krijgen. Ik ben echt heel blij dat we haar hebben ontmoet. Dit kunnen we later ook aan ons kind vertellen zodat het toch duidelijkheid heeft waar het vandaan komt. Wij hebben foto's en informatie en zij is ook bereid om het kind te ontmoeten zodat het vragen kan stellen. Wij zijn van mening dat een kind het recht heeft om te weten waar het vandaan komt en wij willen ook dat het kind weet dat deze vrouw een hele lieve vrouw is. Daarnaast spelen ook medische motieven mee, mochten er later gezondheidsproblemen ontstaan."

Vertellen versus Niet Vertellen bij eiceldonatie

Bron: brochure van Pacific Fertility Parenting Center in San Francisco

Een standpunt innemen of je aan je kind gaat vertellen hoe hij of zij ontstaan is kan moeilijk zijn. Hier zijn 2 standpunten genoemd die een gesprek of discussie op gang kunnen brengen en helderheid kan geven.

Vertellen

"Wij hebben ervoor gekozen om ons kind over de eiceldonatie te vertellen omdat wij vinden dat het kind recht heeft op deze informatie. Als we het niet zouden vertellen, zouden wij het gevoel hebben dat we met een leugen leven. Wij schamen ons niet dat wij gebruik hebben gemaakt van dit proces. Wij wilden ons kind zo graag dat wij aarde en hemel bewogen hebben om haar of hem te krijgen. Wij zullen ons kind vertellen van onze lieve donor door een foto te laten zien en te vertellen van onze ontmoeting met haar. De donor heeft aangegeven dat zij bereid is om contact met ons kind te hebben als hij of zij 18 is om ook evt. vragen te beantwoorden. Alhoewel ik mij realiseer dat ons kind het gevoel kan krijgen dat hij of zij anders is dan andere kinderen, hebben wij het gevoel dat met liefde en misschien wat professionele begeleiding we wel in staat zijn om met hem of haar hier uit te komen en dat we ons kind wel kunnen helpen om vrede hiermee te hebben. Wij zijn een open familie en niet vertellen voelt erg onnatuurlijk aan. Wij kennen lotgenoten en in de toekomst kunnen ook de kinderen met elkaar over deze zaken praten."

Niet Vertellen

"Wij hebben besloten om ons kind niet te vertellen over de eiceldonatie omdat wij niet willen dat ons kind zich anders voelt dan anderen of misschien niet echt een deel van onze familie. Kinderen hebben al genoeg moeilijke dingen waar ze mee moeten leren omgaan tegenwoordig zonder ook nog de toegevoegde last dat je anders bent ontstaan dan anderen. Zou mijn kind mij wel echt als moeder zien of zou de genetische moeder altijd op de achtergrond aanwezig zijn? Mijn man en ik hebben het niet verteld aan familie en vrienden, dus kunnen wij er zeker van zijn dat deze informatie niet uitlekt of ons kind ter ore komt via anderen. Onze onvruchtbaarheid is een prive-aangelegenheid en heel persoonlijk en we willen niet dat andere mensen weten dat wij deze technieken hebben gebruikt. Omdat ik het kindje draag en zal bevallen en opvoeden, zal ik de biologische moeder zijn en me ook zo voelen. Ik denk niet dat het kind van een bestaan van een ander zou moeten weten. Wij maken waarschijnlijk ook gebruik van een anonieme donor, dus wat zou je kunnen vertellen aan een kind?"