Spermadonatie
INFORMATIE VOOR MANNEN DIE SPERMADONORSCHAP OVERWEGEN.
Help een paar met vruchtbaarheidsproblemen: word spermadonor!
Kinderloosheid
Het krijgen van kinderen is vaak een eigen keuze. Niet voor iedereen is deze keuze echter weggelegd. In Nederland is ongeveer één op de tien paren ongewild kinderloos.
Geen kinderen kunnen krijgen kan verschillende oorzaken hebben. Zowel de man als de vrouw kan onvruchtbaar zijn. Daarnaast kunnen beide partners een verminderde vruchtbaarheid hebben. In een klein aantal gevallen wordt noch bij de man, noch bij de vrouw een oorzaak gevonden.
Ongewilde kinderloosheid kan aanleiding zijn tot groot verdriet bij de betrokkenen. De ‘kinderwens’ kan zelfs zo groot zijn dat de onmogelijkheid om een kind te krijgen het gewone dagelijkse leven ontwricht.
Kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID)
Wanneer de man onvruchtbaar is, zijn er medisch gezien weinig mogelijkheden deze vruchtbaarheid te herstellen. Sommige paren die met deze situatie geconfronteerd worden, aanvaarden kinderloosheid. Anderen gaan over tot adoptie of doen een verzoek tot kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID) bij een afdeling voortplanting of gynaecologie van een ziekenhuis. Kunstmatige inseminatie met donorsperma houdt in dat ingevroren donorsperma door de arts ontdooid wordt en bij de vrouw gedurende de vruchtbare periode ingebracht wordt.
De kans op een zwangerschap na een KID-behandeling is echter klein. Zo’n 10% per maand. Dit betekent dat de behandeling vaak herhaald moet worden. Soms kan dat een hele lange periode van behandelingen betekenen. De betrokkenen kunnen dit als zeer belastend ervaren.
Waarom zijn er zoveel spermadonors nodig?
- Per behandeling van de vrouw is relatief veel sperma nodig. Een groot deel van de inseminaties blijkt namelijk niet succesvol te zijn.
- Alle donaties (dat wil zeggen zaadlozingen oftewel ejaculaties) worden uit veiligheidsoverwegingen,
zoals bijvoorbeeld aids-preventie, ingevroren in vloeibare stikstof (-196º). Deze donaties worden dan
maandenlang in ingevroren staat bewaard om zo de donor te kunnen blijven testen om een eventuele
besmetting bij de patiënte te voorkomen.
Helaas kan het echter zo zijn dat na het ontdooien van het sperma geen of te weinig zaadcellen nog leven. Dit verschilt per donatie en treft regelmatig iedere donor. Zo’n donatie kan dan niet gebruikt worden en wordt vernietigd. Hierover is van te voren niets te voorspellen. Overigens zegt het niets over de vruchtbaarheid van de donor.
- Per donor worden slechts een zeer beperkt aantal zwangerschappen gerealiseerd om zo de kans op een huwelijk tussen een ongeweten halfbroer en -zus nagenoeg nul te houden.
- Om het kind een gelijkenis te geven met de opvoedende vader wordt een donor uitgezocht die wat betreft uiterlijke kenmerken, bloedgroep e.d. het meest op hem lijkt. De donorkeuze kan dus beter zijn als er zich meer donors aanmelden.
Welke mannen komen in aanmerking voor spermadonorschap?
In principe is iedere gezonde, vruchtbare man geschikt om spermadonor te worden. Het aanwezige donorenbestand bestaat uit mannen uit alle lagen van de bevolking, die iets over hebben voor een ander. Veel spermadonors zijn bijvoorbeeld ook bloeddonor of zijn zelf net vader geworden. Deze mannen geven iets zonder dat zij daar iets voor terugkrijgen, behalve de wetenschap dat door zijn bijdrage waarschijnlijk één of meer paren een kind kunnen krijgen.
Helaas zijn er - steeds langer wordende - wachtlijsten door het nijpende tekort aan spermadonors. Ook donors die uit andere landen dan West-Europa komen, zijn er veel te weinig.
Waaraan moet een donor voldoen?
- De donor moet volledig gezond zijn. Er mogen geen erfelijke ziektes in zijn familie voorkomen. Een uitgebreide medische keuring behoort dan ook tot de selectieprocedure.
- De donor moet bereid zijn zich iedere drie maanden te laten testen op tal van seksueel overdraagbare aandoeningen. Hierbij wordt getest op o.a. antistoffen tegen het aids-virus, hepatitus-B en –C, syphilis en chlamydia. Vanzelfsprekend krijgt de donor volledig inzicht in al zijn bloed-, urine- en sperma-uitslagen. Voor medisch advies kan hij bij de arts van de spermabank terecht.
- Om een optimale kwaliteit van het sperma te krijgen, wordt de donor gevraagd vóór donatie drie dagen seksuele onthouding in acht te nemen.
- Tot slot moet de leeftijd van de donor bij aanmelding meest tussen de 18 en 45 jaar liggen.
Wanneer en hoe vaak kan een donor sperma afstaan?
De donatietijden zijn over het algemeen ‘s avonds op de daarvoor bij de donor bekende data.
In overleg met de medewerkers van de spermabank kan donatie ook overdag plaatsvinden.
Hoe vaak een donor wil komen en hoeveel donaties hij wil doen is bespreekbaar
Per donatie wordt een reis- en onkostenvergoeding verstrekt.
De duur van het donorschap kan variëren van een half jaar tot enkele jaren. Uiteraard staat het de donor vrij te allen tijde het donorschap, zonder opgaaf van redenen, te beëindigen.
Hoe zit het wettelijk?
De Nederlandse wet kent geen biologisch vaderschap. Dat betekent dat de man met wie de vrouw getrouwd is, volgens de wet de vader is. Bij samenwonenden kan de man het kind erkennen, waardoor hij juridisch de vader is.
Er zijn enkele uitzonderingen op deze regels, maar voor het spermadonorschap zijn deze niet van belang. De Nederlandse wet kijkt dus niet naar van wie de zaadcel afkomstig is, dus de spermadonor wordt wettelijk gezien niet de vader!
Er is dus geen kans op een claim tot betaling van onderhoud ten behoeve van het kind en deze is ook geen erfgenaam.
Sinds 1 juli 2004 is het niet meer mogelijk om anoniem sperma te doneren. De reden hiervoor is dat men vindt dat elk kind recht heeft op kennis over zijn biologische afstamming. Vanaf 12 jaar kan het kind dan informatie krijgen over persoonlijke kenmerken van de donor: zijn uiterlijk, zijn opleiding, zijn beroep en zijn sociale achtergrond. Zo kan het kind zich een beeld vormen van de donor. Vanaf de leeftijd van 16 jaar kan het kind zelf (dus niet de ouders) in geval er sprake is van belangrijke (emotionele) redenen, om nadere gegevens vragen als naam en adres. Deze gegevens worden geregistreerd door de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Inseminatie. Alvorens tot verstrekking van deze gegevens over te gaan wordt eerst toestemming gevraagd aan de donor. Indien hij op dat moment bezwaren heeft, dan worden de belangen van het kind en de donor tegen elkaar afgewogen. De belangen van het kind prevaleren.
Hieraan zijn geen familierechtelijk consequenties verbonden. Eventuele emotionele consequenties zijn natuurlijk niet uit te sluiten. Dit is echter volledig afhankelijk van uw eigen leefsituatie en mening.
Informatie en aanmelding
Wilt u nog meer algemene informatie of wilt u zich aanmelden als
spermadonor?
U kunt terecht bij onderstaande instellingen:
Spermabanken in Nederland
| Amsterdam | AMC | 020-5663090 |
| Arnhem | Rijnstate ziekenhuis | 088 - 005 6493 |
| Elsendorp | Behandelcentrum St.Geertgen | 0492 - 366634 |
| Groningen | UMCG | 050-3616161 |
| Leiderdorp | Medisch Centrum Kinderwens | 071-5812300 |
| Wolvega | Fertiliteitskliniek NijBarrahûs | 058-2881685 |
| Zwolle | Isala klinieken | 038 - 424 5888 |
