Heeft een gekantelde baarmoeder invloed op de vruchtbaarheid, en hoe?

Heeft een gekantelde baarmoeder invloed op de vruchtbaarheid, en hoe?

Is hier onderzoek naar gedaan?

Mw. H.C. van Os, IVF-arts te Voorburg, beantwoordt de vraag:

Bij de meeste vrouwen ligt de baarmoeder voorover gekanteld, bij een minderheid van de vrouwen achterover gekanteld. De vooroverliggende baarmoeder wordt als ‘normaal' beschouwd, terwijl de achteroverliggende baarmoeder een 'gekantelde baarmoeder'wordt genoemd.
Zo'n 30 jaar geleden werd gedacht dat een achteroverliggende baarmoeder de zwangerschapkans zou verkleinen. Als paren een probleem hadden met zwanger worden en de vrouw bleek bij gynaecologisch onderzoek een achteroverliggende baarmoeder te hebben, dan werd de baarmoeder operatief naar voren gekanteld. Gynaecologen zijn echter al lang met deze operatie gestopt omdat de ligging van de baarmoeder geen invloed heeft op de kans op zwangerschap.

Toch heeft de ligging van de baarmoeder wel een zekere invloed op de zwangerschapskans bij vruchtbaarheidsbehandelingen. Vrouwen met een achteroverliggende baarmoeder hebben wat vaker pijn bij het vrijen dan vrouwen met een vooroverliggende baarmoeder. Als de vrouw 'opgewonden' raakt richt de baarmoeder zich als regel op, maar als de vrouw onvoldoende 'opgewonden' is tijdens het vrijen botst de penis bij dieper doorstoten tegen de top van de baarmoeder aan, wat pijn veroorzaakt. Pijn tijdens het vrijen kan de coïtusfrequentie negatief beïnvloeden, waardoor kansen gemist worden.

Bij zowel intra-uteriene inseminatie (IUI) als het terugplaatsen van embryo's (ET) bij IVF wordt een dun slangetje door de baarmoederhals tot in de baarmoederholte gebracht. Tijdens IUI en ET ligt de vrouw in steensnedeligging (op haar rug op de gynaecologische stoel met de benen in de beensteunen). Afhankelijk van de gebruikte katheter en de ligging van de baarmoeder zijn meer of minder problemen te verwachten. Een vooroverliggende baarmoeder leunt tegen de blaas aan. Door bij een inseminatie of terugplaatsing te zorgen voor een halfvolle blaas, wordt de baarmoeder wat overeind geduwd, waardoor de weg die de katheter moet afleggen rechter wordt. Ook het op de rug liggen helpt mee.
Bij een achteroverliggende baarmoeder (een gekantelde baarmoeder) is de bocht niet flauwer te maken door te zorgen voor een halfvolle blaas. Tevens helpt het liggen op de rug ook niet echt mee. Bij vrouwen met een achteroverliggende baarmoeder kunnen IUI of ET daardoor technisch wat lastiger zijn.

Als een vrouw met een achteroverliggende baarmoeder zwanger raakt, moet er op worden gelet dat de baarmoeder zich aan het einde van het eerste trimester opricht. Als dit niet gebeurt, komt de alsmaar groeiende baarmoeder klem te zitten in het kleine bekken. Dit kan leiden tot het afklemmen van de plasbuis (niet meer kunnen plassen) en pijn. Voor zover mij bekend zijn er de laatste 15 jaar geen artikelen gepubliceerd, waarin de resultaten van onderzoeken naar de invloed van de ligging van de baarmoeder op de zwangerschapskans beschreven zijn.