 Patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek |
Postbus 476
6600 AL Wijchen 024- 64 51 088 secretariaat@freya.nl www.freya.nl |
Tweede Kamer der Staten-Generaal
T.a.v. [naam kamerlid]
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
Betreft: Vergoedingsbeperking vruchtbaarheidsbehandelingen - stand van zaken.
Wijchen, 22 maart 2005
Geachte [naam kamerlid],
Op 1 januari 2004 is een bezuinigingsmaatregel ingevoerd voor vruchtbaarheidsbehandelingen. Inmiddels, meer dan een jaar na de invoering van deze maatregel, merkt de patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek Freya nog continu dat de inhoud, de reikwijdte en de gevolgen van de maatregel onvoldoende bekend zijn bij de betrokken partijen in het veld zoals patiënten, beleidsmakers artsen en zorgverzekeraars. De maatregel heeft diepe en verstrekkende gevolgen gehad voor de patiënten. Daarnaast zijn er recentelijk nieuwe maatregelen getroffen, waar de patiënt wederom financieel de dupe van is. Van de 30 miljoen euro die wordt bezuinigd, wordt slechts 5 miljoen gerealiseerd middels het schrappen van de 1e IVF-behandeling uit het ziekenfondspakket. De overige 25 miljoen worden gerealiseerd door bezuinigingen op de medicatie van alle vruchtbaarheidsbehandelingen, ook juist op de behandelingen die doelmatige behandeling van de patiënt bevorderen.
Middels deze brief stellen wij u op de hoogte van de huidige stand van zaken n.a.v. de bezuinigingsmaatregel voor vruchtbaarheidsbehandelingen. Graag lichten wij e.e.a. nog toe in een persoonlijk gesprek.
1. Hoge kosten voor de patiënt
Het huidige beleid brengt hoge kosten voor de patiënt met zich mee. Om u een reëel beeld te geven, noemt Freya bedragen die gemiddeld nodig zijn. Om bij verminderde vruchtbaarheid de kans op zwangerschap te vergroten is kunstmatige inseminatie een veel gebruikte behandeling. De medicatie die hiervoor nodig is, bedraagt ca. 500 euro per maand. Als blijkt dat de eierstokken van de patiënt te weinig reageren op de medicatie is een veelvoud van dit bedrag aan de orde.
Als een patiënt de indicatie krijgt voor een IVF-behandeling, bedragen de kosten 1200 euro voor de IVF-behandeling plus 1100 tot 1900 euro voor de medicatie gemiddeld per behandeling. Ook hier kan een veelvoud van het bedrag aan de orde zijn. Voordat een patiënt aan de behandeling toe is die wordt vergoed door het ziekenfonds (2e IVF behandeling), ligt er minimaal een financiële drempel van ca. 5000 euro. Door deze hoge drempel worden grote groepen mensen uitgesloten van behandeling. Het krijgen van kinderen wordt hierdoor een elitekwestie. In bijlage 1 laat Freya u een uitgewerkt financieel overzicht zien van een regulier behandeltraject bij een vruchtbaarheidsprobleem.
Hieruit blijkt duidelijk dat voor mensen met een modaal inkomen de kosten nauwelijks op te brengen zijn. Patiënten blijken bereid om voor hun kinderwens leningen af te sluiten. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat het krijgen van kinderen is voorbehouden aan mensen met een goed gevulde portemonnee? Uit recent TNS NIPO onderzoek blijkt dat 86% van de Nederlandse bevolking vindt dat het krijgen van kinderen géén luxe mag worden (bijlage 2).
2. Gevolgen: gebrekkige doelmatigheid
Patiënten stappen sneller over op methoden die weliswaar de kans op zwangerschap vergroten maar eveneens gevolgen hebben die in strijd zijn met de doelmatigheid. Voorbeelden zijn: het sneller overstappen op IVF, het terugplaatsen van meer embryo’s, en desnoods uitwijken naar het buitenland voor bepaalde behandelingen. Deze acties vergroten de kans op meerlingzwangerschap waarvan de extra kosten voor rekening komen van de Staat der Nederlanden.
Een ander voorbeeld van gebrekkige doelmatigheid is het feit dat in de circulaire van het College voor Zorgverzekeringen over de wijzigingen IVF/ICSI van 11 februari 2004, een cryo-terugplaatsing als een volledige IVF behandeling wordt gezien, namelijk een cryo-behandeling wordt gelijk gesteld aan een IVF-behandeling. Een cryo-terugplaatsing is de terugplaatsing van embryo’s die bij een eerdere IVF-behandeling overtollig waren en konden worden ingevroren. Indien er een cryo-embryo beschikbaar is, zou het doelmatig zijn deze eerst terug te plaatsen, alvorens een nieuwe IVF-behandeling te starten. Een cryo terugplaatsing is namelijk vele malen goedkoper dan een IVF-behandeling omdat er vrijwel geen medicatie voor nodig is en geen punctie. Daarenboven is deze behandeling minder belastend voor de patiënt.
Echter omdat de succeskans aanzienlijk kleiner is, zal een patiënt zijn 2e en 3e IVF-behandeling, die wel vergoed worden, niet willen gebruiken voor een cryo-behandeling. De patiënt en haar partner zullen dus aangeven dat zij hun embryo’s niet willen laten invriezen en ze laten vernietigen. Gekozen zal worden voor een volgende IVF-behandeling waardoor er onnodig kosten worden gemaakt. Onze inschatting is dat het geheel aan maatregelen en ontwikkelingen juist geld kost, zeker op de langere termijn.
Daarnaast gaat de uitvoering van de maatregel gepaard met een enorme bureaucratie van behandelaanvragen, bevestigingen, toelichtingen etc. waar zowel de arts, de patiënt, de apotheker en de zorgverzekeraar veel tijd aan kwijt zijn.
Dit alles vooruitlopend op het ZonMw doelmatigheidsonderzoek dat pas in juni gepresenteerd zal worden.
3. Verzekeraar is niet deskundig -Bijverzekeren is vrijwel onmogelijk
Er is nog steeds een klein aantal verzekeraars dat aangeeft de vruchtbaarheidsbehandelingen volledig te vergoeden. Keuzevrijheid voor de patiënt is in het geheel niet aan de orde omdat het voor een patiënt met vruchtbaarheidsproblemen vanwege medische selectie, vrijwel onmogelijk is om over te stappen naar een andere verzekeraar. In vergoedingenoverzichten en in telefonische informatie van verzekeraars wordt onjuiste of onvolledige informatie aan de patiënt gegeven. Ook bij de medewerkers van verzekeraars is de reikwijdte van de maatregel vaak onbekend of te ingewikkeld.
Uit een Freya ledenenquête 2004 bleek dat slechts 4% via de verzekeringsmaatschappij gehoord had van de maatregel. Zeker in het kader van de invoering van de nieuwe Zorgverzekeringswet en de hierbij behorende AMvB’s vragen wij hiervoor uw aandacht. In het onlangs aan u gestuurde concept besluit zorgverzekeringswet (d.d. 11 maart 2005) worden de eerste dan wel vierde of volgende in-vitrofertilisatiepoging per zwangerschap, wederom, uitgesloten van vergoeding. Wij vragen u daarom hier binnen de geldende voorhangtermijn aandacht aan te besteden.
4. Goedkoopste medicijn is bijbetaalproduct geworden.
Als gevolg van een procedurefout is het goedkoopste medicijn in de categorie gonadotrofines (medicijn voor het laten rijpen van eicellen), een bijbetaalproduct geworden. Door deze wijziging en het ontbreken van voorlichting door VWS, worden patiënten sinds 1 januari 2005 bij de apotheek geconfronteerd met onvoorziene rekeningen. Er is onduidelijkheid en onbegrip bij vele patiënten over deze maatregel. Wij vragen u dan ook deze maatregel te herzien.
5. Conclusie
Freya dringt dan ook aan op:
| - | evaluatie huidige beleid; |
| - | inzichtelijk krijgen of beoogde besparing van 30 miljoen gerealiseerd is; |
| - | beter evenwicht tussen eigen verantwoordelijkheid en collectieve bekostiging; |
| - | verzekerbare behandeling van vruchtbaarheidsproblemen zónder medische selectie; |
| - | betere voorlichting over door VWS genomen maatregelen. |
Overigens zijn de afgelopen periode nog meer maatregelen genomen die gevolgen hebben voor mensen met een vruchtbaarheidsprobleem. De gevolgen hiervan worden beschreven in bijlage 3.
Graag zouden we de in deze brief en bijlagen aan de orde gestelde problematiek in een persoonlijk gesprek nader willen toelichten. Hiertoe nemen wij binnenkort contact met u op.
Met vriendelijke groet,
J.F.J. Bor
Voorzitter Freya
Patiëntenvereniging voor Vruchtbaarheidsproblematiek
Bijlagen:
- Kostenoverzicht vruchtbaarheidsbehandeling voor rekening van de patiënt;
- Persbericht Nipo ‘86% Nederlanders zegt dat kinderen krijgen geen elitekwestie mag worden’;
- Gevolgen van overige maatregelen met betrekking tot vruchtbaarheidsbehandelingen.
Een kopie van deze brief is verzonden aan de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie en de Vereniging van Klinisch Embryologen.
bijlage 1
Kosten vruchtbaarheidsbehandeling voor rekening van de patiënt
Patiënt: Y en P
Oorzaak: hormoonstoornis bij Yolande waardoor zij geen eisprong heeft.
| Behandeling | Kosten |
|---|---|
| -Ovulatie inductie met gonadotrofines | |
| medicatie 6 maanden x 500 euro | 3000 euro |
| -IVF, 1e behandeling | |
| kosten behandeling | 1200 euro |
| kosten medicatie | 1500 euro |
| Totaal | 5700 euro |
Patient: I en G
Oorzaak: mannelijke subfertiliteit
| Behandeling | Kosten |
|---|---|
| -I.U.I. (inseminatie) | |
| medicatie 6 maanden x 375 euro | 2250 euro |
| -IVF/ICSI, 1e behandeling | |
| kosten behandeling | 1200 euro |
| kosten medicatie | 1300 euro |
| Totaal | 4750 euro |
Bijlage 3
Gevolgen van overige maatregelen met betrekking tot vruchtbaarheidsbehandelingen
Donorwetgeving
Op 1 juni 2004 is de wet Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting in werking getreden. Hierdoor is anonieme donatie niet meer mogelijk. De toezegging van VWS om tijdens de overgangsperiode de donoren en wensouders voldoende bekend te maken met de nieuwe regels, is niet nagekomen. Veel onduidelijkheid en negatieve publiciteit heeft als gevolg gehad dat veel zaaddonoren zijn afgehaakt, waardoor lange wachtlijsten zijn ontstaan.
Einde hoogtechnologisch draagmoederschap
Vanwege het ontbreken van structurele ondersteuning is het landelijk intake- en expertisecentrum hoogtechnologisch draagmoederschap per 1 juli 2004 gesloten. In het centrum werd door mw. dr. S.M. Dermout deze vorm van draagmoederschap gecontroleerd uitgevoerd, zowel op medisch, juridisch, ethisch als psychologisch vlak. Freya betreurt het zeer dat deze gecontroleerde vorm van draagmoederschap niet meer mogelijk is. Wij maken op uit reacties van patiënten over dit onderwerp dat er een risico is op wantoestanden bij een ongecontroleerde uitvoering.
