IVF

HOE ERVAREN VROUWEN IVF?

Pauline Slort

Klas 6A

December 2003

Begeleider: Dhr. Van Schaik

Stedelijk Gymnasium Breda

 

 

 

 

---

INHOUDSOPGAVE

• Inleiding
• Hoofdstuk 1 Wat is IVF?
• Hoofdstuk 2 Hoe ervaren vrouwen IVF?
• Hoofdstuk 3 Enquête-uitslag
• Conclusie en discussie
• Bronvermelding
• Bijlage

---

INLEIDING

Mijn profielwerkstuk gaat over IVF en dan met name de ervaringen van vrouwen met IVF. Het is een behandeling voor paren met verminderde vruchtbaarheid. De naam staat voor 'In Vitro Fertilisatie' wat bevruchting in glas betekent. De bevruchting wordt bij deze behandeling namelijk buiten het lichaam, in een glazen petri-schaaltje tot stand gebracht.

De laatste jaren wordt IVF steeds vaker toegepast. Een van de redenen daarvan is dat paren in de westerse wereld op een steeds latere leeftijd een kind wensen te krijgen. De kans op een spontane zwangerschap wordt echter steeds kleiner naarmate de vrouw ouder wordt. Wat ook een rol speelt is het toenemende aantal mensen met seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia. Een kwart van alle gevallen van onvruchtbaarheid is namelijk te wijten aan een niet behandelde chlamydia-infectie. Ook voor deze vrouwen kan IVF uitkomst bieden bij het streven naar een zwangerschap. IVF is daardoor vaak in de belangstelling en ik las en hoorde er nogal eens over.

Ook in mijn naaste omgeving kreeg ik met IVF te maken. Mijn tante heeft namelijk recent drie IVF-pogingen achter de rug. Ik merkte dat ze het hiermee erg moeilijk had en kwam er toen achter dat ik zelf nauwelijks wist wat zo'n behandeling precies inhield. Is het een behandeling die je gemakkelijk ondergaat? Of is het een ingrijpende ervaring? Toen ik naar een onderwerp moest zoeken voor mijn scriptie, heb ik dan ook gekozen voor IVF en dan met name hoe vrouwen de behandeling ervaren. Ik wilde er graag zelf meer over weten en aangezien een redelijk aantal vrouwen te maken krijgt met IVF en daarmee ook hun omgeving, leek het me eveneens voor anderen een interessant onderwerp

Deze scriptie ziet er als volgt uit. Eerst zal ik duidelijk maken wat een IVF-behandeling precies inhoudt (hoofdstuk 1). Daarna zal ik me vooral richten op de ervaringen van vrouwen met IVF, waarbij ik behalve informatie uit boeken en van Internet, ook een eigen opgestelde enquête zal gebruiken (hoofdstuk 2 en 3).

Uiteindelijk zal ik de volgende vraag willen beantwoorden: Hoe ervaren vrouwen IVF?

---

HOOFDSTUK 1   WAT IS IVF?

1   De historie van IVF

In 1978 besloten professor Richard Edwards en zijn collega Patrick Steptoe een gloednieuwe methode te ontwikkelen die de natuur bij de bevruchting een handje hielp. Zij wilden hierbij gebruik maken van een petri-schaaltje, een ondiep glazen schaaltje met een dekseltje. Hierin zou de bevruchting plaats moeten vinden. De eerste baby, verwekt door middel van deze methode, werd op 25 juli 1987 in Engeland geboren: Louise Brown.
Ook in Nederland raakte men geïnteresseerd in deze nieuwe behandeling. Dat resulteerde in 1982 tot de eerste Nederlandse geslaagde IVF-poging: op 15 mei 1983 werd in het Dijkzigt ziekenhuis in Rotterdam een 'reageerbuisbaby' geboren. Inmiddels zijn er in Nederland dertien ziekenhuizen als IVF-klinieken door het ministerie erkend.
Er is sinds 1978 voortdurend aan verfijndere, betere en nieuwere methoden gewerkt, waardoor IVF steeds gemakkelijker toepasbaar en een oplossing voor een grotere groep mensen met vruchtbaarheidsproblemen werd. Ook de kans op succes van de behandeling is in de afgelopen jaren toegenomen. Het slagingspercentage is nu ongeveer 20 % per poging.
De mening over 'reageerbuisbevruchting' is erg veranderd sinds 1978. Twintig jaar geleden werd het nog gezien als een wonder en als een griezelig futuristische ontwikkeling, nu lijkt een IVF-behandeling algemeen aanvaard als een handige oplossing voor paren met vruchtbaarheidsproblemen. In Nederland werden in de periode van 1996 tot 2000 63.414 IVF-behandelingen verricht en naar schatting is nu één op de 61 kinderen een IVF-kind.

2   Mogelijke oorzaken

Wanneer er sprake is van verminderde vruchtbaarheid blijkt de oorzaak daarvan in 30% van de gevallen bij de man te liggen, bij 30% liggen de problemen bij de vrouw, bij 30% wordt er bij beide partners een afwijking gevonden en bij 10% van de gevallen wordt helemaal geen oorzaak gevonden.
De meeste mannen die verminderd vruchtbaar zijn, hebben te weinig zaadcellen, afwijkende zaadcellen, of 'trage zwemmers'. Deze mannen zijn in principe wel in staat een kind te verwekken, maar de kans dat het zal lukken is kleiner. Bij enkelen worden zelfs helemaal geen zaadcellen in het sperma aangetroffen: azoöspermie. Dit maakt een man volledig onvruchtbaar, maar er kan ook iets anders aan de hand zijn. Er kan bijvoorbeeld een verstopping in de zaadleiders zitten.
Bij vrouwen kunnen er veel verschillende oorzaken voor vruchtbaarheidsproblemen zijn. Een oorzaak kan de leeftijd zijn: er worden bij een vrouw namelijk geen nieuwe eicellen aangemaakt gedurende haar leven. De eicellen worden dus steeds ouder en slechter van kwaliteit, waardoor de kans op een spontane zwangerschap steeds kleiner wordt. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld afwijkingen van het baarmoederhalsslijm, de baarmoeder, de eileiders of eierstokken. Ook de aandoening endometriose kan tot verminderde vruchtbaarheid leiden. Door deze aandoening kan namelijk littekenweefsel op de eileiders of eierstokken ontstaan. Een ander probleem kan een hormoonstoornis zijn: er vinden bijvoorbeeld geen of te weinig eisprongen plaats.
Paren kunnen ook ongewild kinderloos blijven, doordat beide partners wel vruchtbaar zijn, maar hun specifieke combinatie niet tot een zwangerschap leidt. Het kan bijvoorbeeld dat het zaad wel goed is, maar niet optimaal. Bij een zeer vruchtbare vrouw zou dit geen probleem zijn. Maar heeft de vrouw wat stug baarmoederhalsslijm, dan wordt de kans op zwangerschap een stuk kleiner.

3   Gynaecologisch onderzoek

Normaal gesproken is 80% van de vrouwen die zwanger wil worden, na een jaar zwanger. Na nog een jaar wachten, is 90% zwanger. Als een vrouw daar niet bij hoort, bestaat de kans dat er iets aan de hand is en is het tijd voor nader onderzoek. Eerst komt een paar terecht bij de huisarts, die wat onderzoek kan doen. Zo kan er bijvoorbeeld een zaadonderzoek gedaan worden, of een temperatuurcurve gemaakt worden (waarop te zien is of er een eisprong optreedt). Als de testuitslagen goed zijn, kan er misschien nog een tijdje afgewacht worden.
Maar de uitslag kan ook een reden zijn voor een verwijzing naar de gynaecoloog. Het is dan de bedoeling dat gynaecologisch onderzoek zal uitwijzen wat er precies aan de hand is. Zo'n onderzoek duurt over het algemeen twee à drie maanden. Daarin moeten er vier, soms vijf onderdelen afgewerkt worden: bloedonderzoek, zaadonderzoek (zijn er voldoende zaadcellen, zijn ze beweeglijk genoeg?), de samenlevingstest (hierbij wordt na het vrijen wat baarmoederhalsslijm weggenomen om te zien hoe het met de zaadcellen gesteld is), de baarmoederfoto (is er een verstopping in de eileiders of een afwijking aan de baarmoeder?) en soms de kijkoperatie (slechts nodig wanneer er aanwijzingen zijn dat er met de eierstokken of eileiders iets niet klopt; de eierstokken en eileiders kunnen dan nader bekeken worden). De laatste twee onderzoeken kunnen erg vervelend worden gevonden. Bij de baarmoederfoto wordt een plastic cupje over de baarmoedermond geplaatst en vastgezogen, wat erg pijnlijk kan zijn. Voor de kijkoperatie moet de vrouw zelfs volledig onder narcose.
Als alle onderzoeken achter de rug zijn, volgt een gesprek met de gynaecoloog met een advies voor een eventuele behandeling.

4   De IVF-behandeling

De IVF-behandeling bestaat uit vier fasen: de hormoonstimulatie, de eicelpunctie, de bevruchting en de terugplaatsing. Deze zullen nu één voor één behandeld worden.

De hormoonstimulatie

Het doel van de eerste fase is het stimuleren van de eicelrijping, waardoor er meerdere eicellen rijpen en het bovendien goede eicellen worden.

Enkele voorbeelden van medicijnen voor de hormoonstimulatie

Ook is het de bedoeling dat het moment van de eisprong goed voorspeld kan worden, waardoor de eicelpunctie precies op het juiste moment kan plaatsvinden. Dit gebeurt eerst met het dagelijks inspuiten van LHRH-analogen die je eigen menstruatiecyclus onderdrukken voor meer controle tijdens de behandeling en daarna met het dagelijks inspuiten van het preparaat Recombinant FSH (Follikel Stimulerend Hormoon). Na een week lang FSH gebruikt te hebben, wordt een vaginale echo gemaakt waarop te zien is hoe groot de met vocht gevulde eiblaasjes of follikels inmiddels geworden zijn. Het gaat hierbij om minstens tien follikels, waarvan de gynaecoloog uiteindelijk de twee beste zal selecteren. Wanneer de follikels ongeveer twee centimeter in doorsnee zijn, zijn ze groot genoeg en krijgt de vrouw een injectie met het zwangerschapshormoon HCG (Humaan Chorion Gonadotrofine), dat verkregen wordt uit de urine van zwangere vrouwen. Dit zorgt voor de laatste eicelrijping en het op gang brengen van de eisprong.

 

De eicelpunctie

Als tijdens een echo is vastgesteld dat de follikels groot genoeg zijn, moeten de rijpe eicellen binnen 36 uur met behulp van een punctie uit de eierstokken worden gehaald. Tijdens de punctie prikt de gynaecoloog met een dunne holle naald alle follikels aan, wat zeker niet pijnloos is. De vaginawand wordt namelijk wel verdoofd, maar de eierstokken kunnen niet verdoofd worden. Om de plaats van de follikels exact te kunnen bepalen, wordt er gebruikgemaakt van echoscopie. De echokop, waarop een naaldgeleider zit, wordt in de vagina gebracht. De follikels worden via de vaginawand aangeprikt en de rijpe eicellen worden met het follikelvocht opgezogen. De follikel blijft leeg achter en gaat daarna als het goed is als 'gele lichaam' progesteron produceren, wat de baarmoeder gereedmaakt voor de innesteling. Na de punctie worden vaak nog hormonen toegediend om het baarmoederslijmvlies goed voor te bereiden op een eventuele zwangerschap. Kort na de punctie zal de man 'vers' zaad in moeten leveren, waarna de bevruchting plaats zal kunnen vinden. Belangrijk is dat de man gedurende de periode van de behandeling, met regelmatige tussenpozen een zaadlozing heeft, om zo zeker te zijn van goede kwaliteit van het zaad.

 

De bevruchting

De eicellen worden in het laboratorium in een stoofje op lichaamstemperatuur bewaard. In een speciale vloeistof krijgen ze nog enige uren de gelegenheid om door te rijpen.

Twee eicellen, omringd door vele spermacellen

Ondertussen wordt het sperma van de man opgewerkt, zodat de meest beweeglijke zaadcellen overblijven. Daarna worden de zaadcellen bij de eicellen in een petri-schaaltje (kweekbakje) gedaan. De werkelijke In Vitro Fertilisatie kan dan gaan plaatsvinden. Ongeveer één tot twee dagen na de punctie wordt bekend of er één of meerdere bevruchtingen zijn opgetreden. Het moment van de terugplaatsing kan dan bepaald worden.

 

De terugplaatsing

De terugplaatsing van de bevruchte eicellen in je baarmoeder gebeurt met behulp van een dun plastic slangetje dat via de baarmoedermond in de baarmoeder gebracht wordt. Het is een korte, pijnloze behandeling. Er zijn nu één of meerdere pre-embryo's in de baarmoeder gebracht en er moet afgewacht worden of de bevruchte eicel(len) zich zullen innestelen. Of dat gebeurd is, wordt na ongeveer twee weken duidelijk. Mochten er zich geen eitjes ingenesteld hebben, dan is de vrouw niet zwanger en volgt er een menstruatie. Gaat de vrouw niet menstrueren, dan is de vrouw zwanger. Het is echter nog steeds afwachten, net als bij een spontane zwangerschap, of alles verder goed zal verlopen.

5   Complicaties bij IVF

De meeste IVF-behandelingen gaan goed, maar in enkele gevallen ontstaan er problemen. Zo is er bij 2% van de IVF-behandelingen sprake van 'overstimulatie' (het Ovarieel Hyperstimulatie Syndroom), waarbij de eierstokken als het ware op hol slaan. Er kunnen dan wel honderd onrijpe eitjes onder invloed van HCG gaan doorgroeien. Hierdoor worden de eierstokken veel te groot en komt er vocht, onttrokken aan het bloed, uit de eierstokken in de buik terecht. Het bloed wordt hierdoor ingedikt: het ijzergehalte in het bloed stijgt daardoor en er kan trombose ontstaan, wat levensgevaarlijk kan zijn. Ook kan het zijn dat er zoveel water aan het bloed wordt onttrokken dat het hart te weinig over heeft om rond te kunnen pompen. Hierdoor raakt een vrouw in shock, wat eveneens levensgevaarlijk is. Er kan gelukkig veel gedaan worden om deze complicatie te voorkomen.
Andere complicaties kunnen zijn: een bloeding door het aanprikken van de eierstokken, een infectie via de vagina of een meerlingzwangerschap. Om dit laatste te voorkomen, worden er tegenwoordig liever niet meer dan twee embryo's teruggeplaatst.

---

In dit hoofdstuk is duidelijk geworden hoe het hele proces van een IVF-behandeling verloopt en waarmee een vrouw gedurende dit proces te maken krijgt. Hoe vrouwen deze tijd ervaren, zal ik in de volgende hoofdstukken behandelen.

---

HOOFDSTUK 2   HOE ERVAREN VROUWEN IVF?

De meeste mensen denken met gemak het exacte moment te kunnen uitkiezen voor een zwangerschap. Jarenlang hebben vrouwen gedacht dat ze door het vergeten van slechts één anticonceptiepil direct zwanger zouden worden. Het is daarom moeilijk te accepteren dat als je een kind wenst, dat die zwangerschap dan op zich laat wachten. In de praktijk blijkt dat paren heel verschillend omgaan met een dergelijke teleurstelling: sommige mensen praten er jaren niet over, anderen vragen direct advies aan familie, vrienden of huisarts. Via de huisarts en specialist kan het paar in een langdurige periode van onderzoeken en behandelingen terechtkomen. Dit voelt meestal als een lange tunnel, waarin omkeren of waaruit ontsnappen een enorm moeilijke opgave is. Het zo gewenste kind is echter een doel, dat veel paren zeer sterk blijkt te motiveren.

In dit hoofdstuk staan de ervaringen van vrouwen met IVF centraal. De volgende vragen worden hierbij behandeld:

• Is er een goede begeleiding gedurende het hele proces?
• Wordt de behandeling zwaar gevonden en welke fase vooral?
• Wat voor invloed heeft de periode op de relatie tussen de partners?
• Hoe reageert de omgeving?
• Wat voor invloed heeft de periode op de vrouw zelf?

Om antwoorden op deze vragen te kunnen geven, is er gebruikgemaakt van de ervaringsverhalen die staan op de internetsite van Freya, de patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek en de internetsite voor (on)vruchtbaarheid.
Ook is er gebruikgemaakt van de ervaringsverhalen die geschreven staan in het boek 'IVF: ervaringen met reageerbuisbevruchting'. Uit al deze ervaringsverhalen zijn citaten geselecteerd, waarmee geïllustreerd wordt hoe verschillende vrouwen het gehele proces van IVF ervaren.

1   Is er een goede begeleiding gedurende het hele proces?

De meningen over de kwaliteit van de begeleiding tijdens de behandelingen verschillen nogal. Dit kan komen doordat patiënten in een verschillend ziekenhuis behandeld worden, maar natuurlijk ook doordat een vrouw de begeleiding anders kan ervaren dan een andere vrouw met een vergelijkbare begeleiding. Er zijn echter ook overeenkomsten te vinden.
Wat bijvoorbeeld in een aantal ervaringsverhalen duidelijk naar voren komt, zijn de vervelende ervaringen met telkens wisselende artsen, die niet goed op de hoogte zijn van de persoonlijke situatie van de patiënt. De patiënt kan zich hierdoor een 'nummer' voelen in het ziekenhuis en kan zich alleen en onbegrepen voelen. Het ondergaan van de IVF-behandeling wordt hierdoor een nog moeilijkere periode voor de patiënt.

Hieronder volgen twee citaten om bovenstaande te illustreren.

Er zijn echter ook vrouwen die dit niet op deze manier ervaren en vinden dat er genoeg tijd en persoonlijke aandacht aan hen wordt besteed. Zij zijn van mening dat er goede en duidelijke informatie verstrekt wordt en dat ze altijd vragen mogen stellen.

Het volgende citaat illustreert dit.

2   Wordt de behandeling zwaar gevonden en welke fase vooral?

Het varieert erg hoe vrouwen de verschillende onderzoeken en behandelingen ervaren. Terwijl de één een onderzoek of behandeling als vreselijk pijnlijk ervaart, kan een ander dit probleemloos of zelfs pijnloos ondergaan. In deze paragraaf worden de verschillende ervaringen met de baarmoederfoto, de hormoonstimulatie, de eicelpunctie en de periode van wachten op innesteling behandeld.

De baarmoederfoto wordt hier ook besproken, hoewel deze eigenlijk niet bij de IVF-behandeling zelf hoort. Dit is gedaan, omdat dit onderzoek door iedere vrouw ondergaan wordt voor een IVF-behandeling en het duidelijk is geworden dat dit onderzoek veel indruk maakt op veel vrouwen. Voor het onderzoek neemt de vrouw plaats op de gynaecologische stoel waar een röntgentoestel boven hangt. Dan wordt met een speculum de baarmoedermond zichtbaar gemaakt. Hierop wordt een plastic kapje vastgezogen, wat de meeste vrouwen pijnlijk vinden. Daarna spuit de arts het contrastmiddel in de baarmoeder. Als de eileiders open zijn, loopt de vloeistof door naar de buikholte. Tijdens het spuiten worden opnamen gemaakt, die later beoordeeld worden. Veelal is het spuiten pijnlijk, maar dit zakt meestal na de ingreep weer snel weg. Na het lezen van veel ervaringsverhalen, blijkt dat de baarmoederfoto door een meerderheid van de vrouwen als erg pijnlijk en vervelend wordt ervaren. Een minderheid vindt de baarmoederfoto (erg) meevallen.

De hormoonstimulatie, de eerste fase van de IVF-behandeling, kan een erg vervelende periode zijn. Door de hormoonkuur kan de vrouw namelijk klachten krijgen, zoals stemmingsveranderingen, labiel worden en spontaan huilbuien krijgen, maar ook enkele lichamelijke bijwerkingen, zoals buikpijn en hoofdpijn. Ook het elke dag (zelf) in moeten spuiten van de hormonen kan zwaar zijn. De reactie op de toegediende hormonen echter verschilt erg van vrouw tot vrouw. Er zijn vrouwen die nauwelijks iets merken van de toegediende hormonen, maar er zijn ook vrouwen die de bijwerkingen van de hormonen nog lange tijd na de behandeling merken. Er is geen duidelijke meerderheid die het tegen of mee vindt vallen.

Dit laatste geldt ook voor de eicelpunctie. Er zijn vrouwen die helemaal geen pijn hebben, maar die een raar gevoel waarnemen, een soort elektrisch stroompje. Er zijn echter ook vrouwen die deze fase als zeer pijnlijk ervaren en die het met veel angst ondergaan.
Over het algemeen doet het wel pijn, maar valt die pijn goed te verdragen. Ongeveer vijftien minuten voordat de punctie wordt uitgevoerd, krijgt de vrouw een spuitje, waardoor ze zich wat ontspannen voelt, en een pijnstiller. Dan krijgt ze een tweede spuitje om de plaats in de vaginawand, de plek waar naar de eierstokken geprikt wordt, te verdoven. Dat houdt dus in dat de schede wat verdoofd is, maar de eierstokken niet. Hoe de prikken in de eierstokken gevoeld worden, verschilt per vrouw.

De wachtperiode is voor vrijwel alle vrouwen de zwaarste periode. Het is een erg spannende tijd. Zal er wel of geen innesteling plaatsvinden? Ze kunnen in feite nergens anders meer aan denken dan aan de embryo's in hun buik. Ze hopen zo dat de menstruatie uitblijft en zo wordt elk toiletbezoek een beladen aangelegenheid.
Twee weken na de terugplaatsing vindt een bloedonderzoek plaats, waarbij nagegaan wordt of het zwangerschapshormoon kan worden aangetoond. Als dat het geval is, betekent dat de innesteling van één of meer embryo's in het baarmoederslijmvlies.
Ook in deze fase kunnen echter alsnog teleurstellingen te verwerken zijn. Soms is de uitslag van het bloedonderzoek moeilijk te interpreteren, omdat het aantoonbare zwangerschapshormoon het gevolg is van eerdere hormooninjecties. Er volgt een tweede bloedonderzoek dat moet aantonen of er al dan niet sprake is van innesteling. Bij vijf procent van de vrouwen met aanvankelijk een positieve zwangerschapstest, ontstaat er uiteindelijk toch geen zwangerschap. Dit is erg zuur voor paren, ze leken immers zo dicht bij de zo gewenste zwangerschap.

Hieronder wordt bovenstaande geïllustreerd met enkele citaten, gerangschikt per onderzoek of behandelingsfase van de IVF.

De baarmoederfoto (ook wel HSG (Hystero Salpingo Grafie) genoemd):

De hormoonstimulatie:

De eicelpunctie

De wachtperiode:

3   Wat voor invloed heeft de periode op de relatie tussen de partners?

Voor beide partners is de IVF-behandeling een zware tijd. Beiden moeten een periode doormaken, die een zware belasting met zich meebrengt. Voor elk van de twee partners is deze belasting verschillend. De vrouw heeft, behalve een geestelijke, ook een lichamelijke belasting: zij moet immers de hormoonstimulatie en de soms pijnlijke eicelpunctie doorstaan. De man heeft hier, lichamelijk gezien, geen rol in en krijgt de rol van toeschouwer toebedeeld. Het enige wat de man in feite bijdraagt tijdens de IVF-behandeling, is het inleveren van zijn sperma. De IVF-behandeling betreft dus eigenlijk voornamelijk de vrouw, wat de man een machteloos gevoel kan geven. Ook kan het ervoor zorgen dat de man zich minder betrokken voelt bij de behandeling en dat kan een groot verschil opleveren in de manier waarop de beide partners met de behandeling omgaan.

Dit kan uiteraard problemen opleveren in de relatie. De vrouw vindt bijvoorbeeld dat de man zich te weinig met de behandeling bemoeit en voelt zich daardoor alleen staan. Het kan ook zo zijn dat de ene partner het liefst zo veel mogelijk over de IVF-behandeling praat, terwijl de ander alles het liefst in stilte verwerkt. Deze verschillen in de manier van verwerken kunnen ervoor zorgen dat het tussen de partners botst en er kan een gevoel van onbegrip en van alleen staan uit voortkomen. Belangrijk is dat de twee partners met elkaar over deze problemen kunnen praten en samen goed door deze periode heen komen.

Iets anders wat veel stress op kan leveren voor de relatie is de 'verplicht' geworden seks. Het seksleven is niet meer iets natuurlijks, maar een verplichte handeling geworden die het liefst zo om de drie dagen plaatsvindt, omdat het zaad zo in goede kwaliteit blijft. Seks kan op deze manier niet meer iets plezierigs zijn voor sommige paren en dat zorgt voor nog meer stress in de relatie. Ook hierbij is goed met elkaar kunnen praten over het probleem erg belangrijk.

Het komt voor dat de stress die met de IVF-behandeling meekomt, een te grote druk wordt op de relatie en dat paren hierdoor uit elkaar groeien, iets wat natuurlijk absoluut niet de bedoeling was met het beginnen van de IVF-behandeling. Wat de partners echter vaak wel dichter bij elkaar brengt, is de spannende wachtperiode. Deze periode maken de partners namelijk op ongeveer dezelfde manier door en ze kunnen elkaar hierbij veel steun en begrip geven. Dit kan ervoor zorgen dat de relatie tussen de twee partners beter wordt en dat ze zich erg met elkaar verbonden voelen.

Hieronder volgen drie citaten waarin vrouwen over het bovenstaande vertellen.

4   Hoe reageert de omgeving?

De meeste paren kiezen ervoor open te zijn naar de omgeving en te vertellen dat ze bezig zijn met een IVF-behandeling. Het voordeel hiervan is dat de omgeving weet wat een IVF-behandeling inhoudt en rekening kan houden met het paar en hen kan steunen en met hen kan meeleven. Dit kan het te horen krijgen van kwetsende opmerkingen, zie bijvoorbeeld het volgende citaat, voorkomen.

Zulke, meestal niet kwaadbedoelde, maar toch kwetsende opmerkingen kunnen worden voorkomen, door mensen in de omgeving bijvoorbeeld foldertjes over IVF te laten lezen en te vertellen wat de behandeling voor het paar betekent. Dit betekent echter, dat paren dan 'gedwongen' worden om hun IVF-behandeling te vertellen aan de gehele omgeving. Ook aan mensen aan wie ze dat eigenlijk liever niet zouden willen doen. Het paar zal dus zelf een grens moeten trekken en proberen niet te veel belang te hechten aan de opmerkingen van mensen uit de omgeving, wat het ene paar beter kan dan het andere.

Dan nog blijkt dat een goede en voor ieder een fijne omgang tussen het paar en de omgeving moeilijk is. Zo worden sommige vrouwen gek van alle goedbedoelde adviezen. Veel vrouwen krijgen bijvoorbeeld te horen: 'Probeer het gewoon van je af te zetten en er zo min mogelijk aan te denken. Er voortdurend mee bezig zijn, helpt echt niet.' De vrouw die bezig is met de IVF-behandeling kan met dit advies echter niets, omdat deze behandeling de vrouw bijna voortdurend bezighoudt, denk bijvoorbeeld alleen al aan de hormoonstimulatie. Wat voor een goede en fijne omgang erg belangrijk is, is goede communicatie. Als het paar liever geen adviezen, maar slechts medeleven wil, moet dat ook duidelijk zijn voor de omgeving, en dat geldt ook voor andere wensen en voorkeuren. Anders kan er veel onbegrip, boosheid en verdriet ontstaan, wat deze periode voor het paar alleen maar moeilijker maakt.

Dat communicatie erg belangrijk is voor een goede omgang tussen het paar en de omgeving, wordt hieronder geïllustreerd met enkele citaten.

5   Wat voor invloed heeft de periode op de vrouw zelf?

Verschillende vrouwen zouden op deze vraag heel andere antwoorden geven. Elke vrouw maakt deze periode immers op een andere manier mee en deze periode zal dus ook een verschillende invloed hebben op vrouwen. Natuurlijk zijn er echter ook veel overeenkomsten te vinden. Veel vrouwen merken bijvoorbeeld dat in deze periode het leven geheel langs hen heen gaat. Er is maar één ding belangrijk en dat is de IVF-behandeling en de onvervulde kinderwens. Het beheerst in feite hun hele leven, dag en nacht. Dit vergt ontzettend veel energie en het wordt hierdoor ook moeilijker om goed om te kunnen gaan met andere (kleine) bijkomende problemen.

Ook voelen alle vrouwen grote onzekerheid: zullen ze ooit nog een kind van zichzelf krijgen? Of zal het nooit lukken en zullen al die jaren vol behandelingen voor niets geweest zijn? Deze onzekerheid drukt een grote stempel op hun leven. Daarnaast vragen ze zich vaak af: waarom ik, waarom lukt het bij ons nou niet gewoon? Op deze vragen krijgen ze geen antwoord en het is heel moeilijk om uiteindelijk te accepteren dat zwanger worden niet anders kan dan met behulp van IVF. Wat daar nog bij komt, is dat zwanger proberen te worden niet meer echt leuk is. Het heeft niets intiems meer: het gebeurt in een laboratorium door de handen van andere mensen.

De teleurstelling als een poging (weer) mislukt is, maakt sommige vrouwen erg verbitterd. Het kan zelfs zo zijn dat ze anderen ook geen kinderen gunnen en absoluut niet blij kunnen zijn wanneer iemand in de omgeving wel zwanger raakt.

Er zijn echter ook vrouwen die, behalve negatieve, ook positieve dingen uit deze periode halen. Ze voelen ten eerste dankbaarheid dat hen toch nog een kans op een zwangerschap gegeven wordt dankzij IVF: het is hun laatste redmiddel. Sommige vrouwen vertellen dat ze zich bewust worden van het feit dat ze meer geduld met zichzelf moeten hebben en dat ze zichzelf meer rust moeten gunnen. Anderen merken dat ze makkelijker kunnen relativeren en dat ze andere dingen meer gaan waarderen, zoals een goed huwelijk, een mooi huis, lieve en gezonde familie en vrienden, of een goede carrière.

In de volgende citaten vertellen vrouwen wat voor invloed de IVF-behandeling op hen had.

---

HOOFDSTUK 3   ENQUÊTE-UITSLAG

In hoofdstuk twee zijn een aantal vragen met betrekking tot de ervaringen van vrouwen met IVF behandeld. De informatie daarvoor is gehaald uit de literatuur en van Internet. In dit hoofdstuk zullen dezelfde vragen beantwoord worden, maar nu met behulp van de antwoorden die gegeven zijn op een zelf opgestelde enquête (onderdeel A). Daarna zullen de antwoorden die gegeven worden op de vragen in hoofdstuk twee en hoofdstuk drie met elkaar vergeleken worden (onderdeel B). Misschien komen er uit de enquête-uitslag wel heel andere antwoorden dan uit de literatuur en van Internet, wat goed mogelijk is, aangezien de antwoorden van een klein aantal willekeurig gekozen vrouwen komen.

Op de site van Freya heb ik achttien emailadressen geselecteerd van vrouwen die een IVF-behandeling (hebben) ondergaan. Ik heb naar hen een email gestuurd met de vraag of zij mijn enquête wilden beantwoorden. De enquête bestond uit dezelfde vragen als die behandeld werden in hoofdstuk twee (zie bijlage). In totaal heb ik tien reacties ontvangen, waarvan er zeven vrouwen antwoord wilden geven op mijn vragen. De overige drie vrouwen schreven dat ze geen antwoord wilden geven, omdat het onderwerp te gevoelig voor hen was.

A   Resultaten van de enquête

Op de volgende pagina staat een overzichtstabel, waarin te zien is wat de ervaringen van deze zeven vrouwen, A tot en met G, met IVF zijn. Groen betekent een positieve, rood een negatieve ervaring. Deels rood, deels groen, betekent deels positieve, deels negatieve ervaringen.

Eerst zullen een aantal gegevens uit de tabel nader belicht worden, voordat de afzonderlijke vragen met betrekking tot de ervaringen met IVF besproken worden.

Behalve de positieve en/of negatieve ervaringen, is in de tabel ook de leeftijd van iedere vrouw weergegeven. De gemiddelde leeftijd van deze zeven vrouwen is ongeveer 30 jaar; één van hen is met 22 jaar de jongste. Op de site www.fertiliteitsnet.nl wordt vermeld dat de meeste IVF-behandelingen uitgevoerd worden bij vrouwen met een leeftijd tussen de vierendertig en zesendertig jaar. De vrouwen die de enquête beantwoord hebben, zijn gemiddeld jonger.

Daarnaast is in de tabel ook te zien of bij een vrouw de IVF-behandeling geslaagd is. Dit is het geval bij vrouwen C en E. In de tabel lijkt geen duidelijke relatie te bestaan tussen een wel of niet geslaagde poging, en meer of minder positieve ervaringen; toch heeft E de meest groene kolom. Misschien kan onderzoek hiernaar bij grotere groepen vrouwen wel relatie aantonen tussen het wel of niet slagen van de behandeling en de positieve en negatieve ervaringen.

In de tabel valt verder de geheel rode rij van negatieve ervaringen met de wachtperiode op, terwijl de andere rijen zeer wisselend rood en groen gekleurd zijn; de wachtperiode wordt dus als de zwaarste fase van de IVF ervaren.

1   Is er een goede begeleiding gedurende het hele proces?

Van de zeven vrouwen reageren er vier positief op deze vraag. Ze vertellen dat de gynaecologen en verplegers heel vriendelijk zijn en dat ze op een persoonlijke manier door hen behandeld worden. Ook wordt er veel en duidelijke informatie gegeven over de behandeling en wordt er veel tijd voor ze genomen en is er genoeg gelegenheid om vragen te stellen. Eén vrouw vertelt dat haar gevraagd werd of ze graag met een maatschappelijk werkster wilde praten en dat ze dit als zeer prettig heeft ervaren: ze werd niet aan haar lot overgelaten.

Drie vrouwen reageren (deels) negatief op deze vraag. Eén vrouw vertelt dat zij eigenlijk nauwelijks begeleiding heeft ervaren: zij moest het maar over zich heen laten komen. Een andere vrouw vond het erg vervelend dat ze na haar eerste mislukte behandeling drie maanden moest wachten op een evaluatiegesprek. Ze vertelt het volgende

Een ander vertelt dat ze voor een behandeling altijd lang moest wachten en dat tussen allemaal zwangere vrouwen. Ze werd in dat ziekenhuis niet op een persoonlijke manier benaderd en voelde zich een 'nummer'. Ook vertelt ze het volgende:

Over het algemeen lijkt de begeleiding goed te zijn, maar is deze soms te weinig persoonlijk of attent.

2   Wordt de behandeling zwaar gevonden en welke fase vooral?

In deze paragraaf worden de volgende fasen van de IVF-behandeling besproken: de hormoonstimulatie, de eicelpunctie en de periode van wachten op innesteling. In de enquête zijn de vragen beperkt tot de IVF-behandeling. Dus in tegenstelling tot hoofdstuk twee wordt hier de baarmoederfoto niet behandeld.

De hormoonstimulatie blijkt voor vier van de zeven geënquêteerde vrouwen (deels) mee te vallen. Ze vertellen dat ze het niet moeilijk of pijnlijk vonden om zichzelf een injectie te geven en dat ze geen last hadden van vervelende bijwerkingen. Eén van deze vrouwen vertelt wel dat ze het in eerste instantie raar vond om in zichzelf te prikken en dat ze bang was dat ze door de hormonen zou gaan veranderen en dat dit de relatie met haar man niet ten goede zou komen. Achteraf is dit bij haar gelukkig niet gebeurd, vertelt zij.
Vier vrouwen vertellen echter (deels) negatief over deze behandelingsfase. Ze hadden veel last van bijverschijnselen, zoals buikpijn of een opgezwollen gevoel, humeurigheid en hoofdpijn. Daarbij waren de injecties vaak pijnlijk.
De negatieve en positieve ervaringen blijken bij deze zeven vrouwen fiftyfifty te zijn verdeeld.

Drie van deze vrouwen vinden de eicelpunctie niet erg zwaar. Ze zagen er van tevoren erg tegenop, maar vonden de punctie achteraf meevallen. Eén vrouw vertelt hierover het volgende:

Drie andere vrouwen echter hebben de punctie als vreselijk pijnlijk ervaren. Eén vrouw vertelt het volgende over haar tweede IVF-poging:

Eén vrouw heeft twee heel verschillende ervaringen met de eicelpunctie. De eerste keer viel het ontzettend mee. Ze vond het in het begin wel erg eng, maar vond de verdovingsinjectie pijnlijker dan de punctie zelf en is daarna nog boodschappen gaan doen. De tweede punctie was echter een groot verschil met de eerste. Ze was niet meer bang zoals de eerste keer, maar nu deed de punctie erg veel pijn. Ze vertelt hierover het volgende:

Net als bij de hormoonstimulatie, geldt voor deze zeven vrouwen dat de positieve en negatieve ervaringen met de eicelpunctie fiftyfifty zijn verdeeld.

Ten slotte reageren alle zeven vrouwen met een erg negatief antwoord over de wachtperiode (zie de volledig roodgekleurde rij in de tabel). Ze vinden het allen de zwaarste fase van de IVF-behandeling vanwege de enorme spanning die deze fase met zich meebrengt. Ze denken twee weken lang voortdurend aan de eventuele zwangerschap die nu zou kunnen ontstaan, maar tegelijkertijd ook aan de enorme teleurstelling die hen misschien te wachten staat. Eén vrouw vertelt bijvoorbeeld dat ze zich bij elke kleine bloeding helemaal rot schrok: dan was ze bang dat er een menstruatie op zou treden en de IVF-poging mislukt zou zijn. Een andere vrouw beschrijft de psychische last van de wachtperiode op de volgende manier: ze zweefde als het ware voortdurend tussen hemel en hel. Hemel, omdat ze heel veel hoop hield op een goede afloop. Maar hel, omdat ze steeds op de achtergrond het schrikbeeld zag van een kinderloze toekomst.

In de volgende twee citaten is te lezen hoe moeilijk de wachtperiode voor deze vrouwen is.

3   Wat voor invloed heeft de periode op de relatie tussen de partners?

Vanwege de spanning die een IVF-behandeling met zich meebrengt, kan er druk komen te staan op de relatie tussen het paar. Beide partners hebben een verschillende rol tijdens de IVF-behandeling en dit kan ervoor zorgen dat ze beiden anders omgaan met de situatie en deze ook op een verschillende manier verwerken. Dit hoeft niet te betekenen dat de relatie tussen de partners verslechtert: sommige paren kunnen elkaar goed begrijpen en steunen in deze periode. Dat het echter ook problemen op kan leveren in de relatie, blijkt uit de antwoorden die gegeven zijn op de enquête.

Twee vrouwen reageren erg negatief op deze vraag. Ze vertellen dat de periode tijdens de IVF-behandeling veel stress met zich meebracht en dat dit ook duidelijk te merken was in hun relatie. Hun man reageerde heel anders op de situatie en dit was voor de vrouw moeilijk te begrijpen. Eén vrouw vertelt bijvoorbeeld dat zijzelf, na een telefoontje waarin hen werd meegedeeld dat de bevruchting mislukt was, weken van slag was, terwijl haar man slechts die dag van slag was. Dit bracht erg veel onbegrip bij haar teweeg. Ook vertelt ze dat ze haar man te weinig betrokken vond bij de IVF-behandeling. Zijzelf was namelijk vaak op de internetsite van Freya te vinden om contact te zoeken met lotgenoten en ervaringen te lezen, terwijl haar man nooit iets over IVF opzocht. Daarnaast vertelt ze het volgende:

Ook blijkt uit de antwoorden van de enquête dat de spanning van een IVF-behandeling veel invloed kan hebben op het seksleven tussen de partners. Door het 'verplichte' karakter kan seks voor paren iets onplezierigs worden. De volgende twee citaten zijn van vrouwen die hierover vertellen.

Drie vrouwen reageren deels positief, deels negatief op deze vraag en allen vertellen zij ongeveer hetzelfde. De relatie met hun partner heeft wel veel te verduren gehad door de stress tijdens de IVF-behandeling, maar uiteindelijk zijn ze juist meer naar elkaar toegegroeid. Het heeft wel veel moeite gekost, maar ze hebben het gevoel nu een sterkere en hechtere relatie te hebben. Het volgende citaat illustreert dit.

Er zijn echter ook twee vrouwen die enkel met een positief antwoord op deze vraag reageren. Zij vertellen dat de IVF-behandeling geen slechte invloed heeft gehad op hun relatie en dat ze alleen maar dichter tot elkaar zijn gekomen. Eén vrouw vertelt dat ze dit met haar man heeft bereikt door de verschillende manier waarop zij en haar man met de IVF-behandeling omgaan, te accepteren en zo de periode samen goed door te komen.

4   Hoe reageert de omgeving?

Van alle zeven vrouwen reageert niet één vrouw met een geheel positief antwoord op deze vraag. Allemaal vertellen ze dat ze wel eens te maken kregen met kwetsende opmerkingen of mensen die hun situatie niet begrepen. De volgende citaten zijn van vrouwen die hierover vertellen.

Eén vrouw vertelt dat ook zij te maken kreeg met onbegrip en kwetsende opmerkingen uit de omgeving. In het volgende citaat vertelt zij hoe zij hiermee omgaat.

Het is voor de omgeving soms moeilijk een paar te steunen precies op de manier die het paar wenst. Uit het volgende citaat is af te leiden dat, wanneer er geen goede communicatie is tussen het paar en de omgeving, het paar, maar waarschijnlijk ook de omgeving, zich niet prettig kan voelen bij hun omgang.

Een andere vrouw vertelt hoe zij dit probleem probeerde op te lossen, zij kreeg namelijk ook vaak ongewenste opmerkingen. Zij vindt dat ze de mensen die haar dierbaar zijn en van wie ze steun zou kunnen verwachten, wel een beetje moet helpen. Soms vertelde ze haar omgeving heel expliciet hoe ze haar konden steunen. Zij is van mening: 'Je kunt wel hoge verwachtingen hebben van anderen, maar als je die nooit uitspreekt, dan kunnen ze het ook echt niet weten.'

Natuurlijk hebben enkele vrouwen ook positieve ervaringen met reacties van de omgeving. Ze vertellen dat ze heel veel steun hebben ervaren tijdens de IVF-behandeling en dat ze zich, door open te zijn naar de omgeving, niet zo alleen voelden. In het volgende citaat vertelt een vrouw haar positieve ervaring.

5   Wat voor invloed heeft de periode op de vrouw zelf?

De zeven vrouwen vertellen allen verschillende ervaringen als antwoord op deze vraag. Hun antwoorden zijn heel kort samengevat in de tabel aan het begin van dit hoofdstuk te zien. In deze paragraaf worden hun antwoorden uitgebreider beschreven.

Twee vrouwen vertellen over de enorme stress die de IVF-behandeling met zich meebrengt. IVF vraagt ontzettend veel energie en daardoor beïnvloedt het hun leven erg. Ze voelen zich moe en hebben geen puf meer om zich met andere zaken bezig te houden. Ook vertelt een vrouw dat ze vindt dat ze verbitterd geworden is. Ze vindt het erg moeilijk om blij te zijn voor anderen wanneer zij wel zwanger raken.

Ook wordt de grote onzekerheid die een IVF-behandeling met zich meebrengt vaak genoemd. De angst dat geen IVF-poging ooit zal lukken en dat alle moeite tevergeefs zal zijn is groot. Het volgende citaat illustreert dit.

Daarnaast vertellen drie van de zeven vrouwen dat ze het heel moeilijk vinden om te accepteren dat ze niet op een normale manier zwanger kunnen worden. Eén van de vrouwen komt regelmatig bij een maatschappelijk werkster om hierover te praten. Zij vertelt ook dat ze het gevoel heeft dat haar leven op dit moment stilstaat, dat er jaren verloren gaan en ze het gevoel heeft dat haar leven verpest wordt door haar sterke kinderwens.

Twee van de zeven vrouwen reageren op deze vraag echter ook met een (deels) positief antwoord. Eén van de vrouwen bij wie een IVF-behandeling geslaagd is, vertelt dat zij een enorme dankbaarheid voelt vanwege de kans die IVF haar heeft gegeven toch een eigen kind te krijgen. Een andere vrouw vertelt dat ze zich tijdens de IVF periode bewust is geraakt van het feit dat ze meer tijd en rust moet nemen voor zichzelf. Inmiddels is zij andere dingen in het leven ook meer gaan waarderen en is het haar gelukt haar kinderloosheid te accepteren. Ook vertelt ze het volgende:

B   Vergelijking van de gegevens uit de literatuur en de antwoorden op de enquête

Nu in hoofdstuk twee een aantal vragen zijn behandeld met behulp van de literatuur en Internet en in hoofdstuk drie deze zelfde vragen zijn behandeld, maar nu met behulp van de antwoorden op de enquête, zullen de antwoorden die gegeven zijn in hoofdstuk twee en hoofdstuk drie met elkaar vergeleken worden. In het bijzonder zullen verschillen en overeenkomsten tussen de antwoorden beschreven worden.

Als eerste werd de vraag behandeld: Is er een goede begeleiding gedurende het hele proces? In hoofdstuk twee kwam naar voren dat er op dit gebied zeer verschillende meningen bestaan. Er is een deel van de vrouwen van mening dat er een goede begeleiding is tijdens de IVF-behandeling, er is echter ook een deel van mening dat het personeel in het ziekenhuis de patiënt niet op een persoonlijke manier behandelt. Deze beide meningen komen ook naar voren in de antwoorden op de enquête: vier van de zeven vrouwen zijn tevreden over de begeleiding, drie vrouwen echter zijn (deels) ontevreden over de begeleiding met als reden dat er niet genoeg (persoonlijke) aandacht was. De antwoorden in hoofdstuk twee en drie blijken hier dus overeen te komen.

De tweede vraag was: Wordt de behandeling zwaar gevonden en welke fase vooral? Er werden hierbij drie fasen van de IVF behandeld: de hormoonstimulatie, de eicelpunctie en de wachtperiode. In hoofdstuk twee zagen we dat er bij de hormoonstimulatie en de eicelpunctie geen duidelijke meerderheid met negatieve of positieve ervaringen was. Het zou ongeveer gelijk verdeeld zijn. In de tabel aan het begin van dit hoofdstuk is te zien dat dit ook geldt voor de antwoorden die gegeven zijn op de enquête: over de hormoonstimulatie en de eicelpunctie vertellen drie vrouwen positieve ervaringen, drie vrouwen negatieve ervaringen en één vrouw heeft een positieve én een negatieve ervaring.
In hoofdstuk twee werd de wachtperiode als duidelijk de zwaarste periode genoemd. Ook in de tabel van dit hoofdstuk is te zien dat alle zeven vrouwen negatieve ervaringen vertellen als antwoord op de vraag wat betreft de wachtperiode. Ook hier blijken de antwoorden in hoofdstuk twee en drie met elkaar overeen te komen.

Wat voor invloed heeft de periode op de relatie tussen de partners?, was de derde vraag die besproken werd. In hoofdstuk twee werd verteld dat de stress, de verschillende manier van verwerken van de beide partners en de 'verplicht' geworden seks veel druk kunnen leggen op de relatie. Het bleek dat door de IVF paren soms uit elkaar gingen, maar soms door de zware periode juist een betere relatie kregen. In dit hoofdstuk zijn de ervaringen van de zeven vrouwen van de enquête beschreven en deze kwamen overeen met de antwoorden in hoofdstuk twee. Zowel de stress, de verschillen van de partners in omgaan met de situatie en de problemen met seks werden door de vrouwen genoemd. Maar er waren ook twee vrouwen die enkel positieve ervaringen opschreven: hun relatie was door deze periode juist beter geworden. Ook dit komt overeen met het geschrevene in hoofdstuk twee.

Als vierde vraag werd gesteld: Hoe reageert de omgeving? In hoofdstuk twee werd duidelijk dat het voor veel paren moeilijk was te zorgen voor een goede omgang met de omgeving. Het is vervelend om kwetsende opmerkingen te horen, maar dit helemaal voorkomen is erg lastig. Dit laatste wordt ook verteld door alle zeven vrouwen van de enquête: ze reageren geen van allen volledig positief op deze vraag. In hoofdstuk twee wordt ook geschreven over de 'goedbedoelde adviezen' die gegeven worden. Eén vrouw van de enquête vertelt hier ook over: haar omgeving reageert wel lief en begripvol, maar weet eigenlijk niet wat ze precies meemaakt en ze krijgt dan ook veel goedbedoelde adviezen waar ze helemaal niets aan heeft. Uit beide hoofdstukken blijkt dat communicatie erg belangrijk is voor een goede omgang tussen het paar en de omgeving: voor begrip, medeleven en steun voor het paar.

De laatste vraag was: Wat voor invloed heeft de periode op de vrouw zelf? Ook bij deze vraag komen de antwoorden in hoofdstuk twee en drie met elkaar overeen. In beide hoofdstukken worden de volgende negatieve ervaringen veel genoemd: stress, onzekerheid, moeilijke acceptatie en verbittering. Maar ook worden in hoofdstuk twee en drie enkele positieve ervaringen genoemd: waardering voor andere dingen in het leven en relativeringsvermogen.

---

CONCLUSIE EN DISCUSSIE

In de conclusie zal de vraagstelling, genoemd in de inleiding, beantwoord worden. De vraagstelling was: Hoe ervaren vrouwen IVF? Om deze vraag te beantwoorden zijn in totaal vijf vragen met betrekking tot de ervaringen van vrouwen met IVF behandeld. Nu zullen de bevindingen die per vraag gevonden zijn samengevat worden.

Over het algemeen is de begeleiding van het ziekenhuis goed, maar persoonlijke aandacht en goede samenwerking ontbreken soms.

De positieve en negatieve ervaringen met de hormoonstimulatie en de eicelpunctie zijn fiftyfifty verdeeld. De ervaringen met de onzekere wachtperiode (op een eventuele innesteling na het terugplaatsen van de bevruchte eicellen) zijn echter heel negatief en deze fase wordt duidelijk als de zwaarste fase gezien.

De IVF-behandeling blijkt bij de meeste paren een slechte invloed te hebben op hun relatie. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn: de grote stress, de verschillende wijzen waarop de partners omgaan met IVF en de verplichte seks. Er zijn echter ook paren waarbij de IVF-behandeling geen slechte invloed heeft gehad op de relatie: sommige paren hebben het gevoel hun relatie verbeterd te hebben tijdens IVF.

Bijna elk paar krijgt te maken met vervelende reacties uit de omgeving. Daar tegenover staat echter de steun van de omgeving die veel paren ervaren. Belangrijk is goede communicatie door het paar zelf, waarbij zij mensen uit hun omgeving aangeven hoe ze het best gesteund kunnen worden.

Er zijn veel vrouwen die negatieve invloeden van de IVF-behandeling merken: gevoelens van stress, onzekerheid, moeilijke acceptatie en verbittering. Sommige vrouwen merken echter ook positieve invloeden van de IVF-behandeling: gevoelens van dankbaarheid en meer relativeringsvermogen.

Het enig gevonden verschil tussen de gegevens uit de literatuur en de antwoorden op de enquête betreft het verschil in de gemiddelde leeftijd van de groepen behandelde vrouwen. Op alle andere punten blijken de gegevens uit beide bronnen vrijwel overeen te komen. Dat deze gegevens zo sterk overeenkomen, pleit voor de betrouwbaarheid van de gegevens.
Waarschijnlijk zijn de ervaringen die vrouwen bij een IVF-behandeling opdoen hetzelfde voor jongere en oudere vrouwen (in de vruchtbare levensfase).
Niet zeker is in hoeverre het wel of niet slagen van de behandeling relatie heeft met de wijze waarop de IVF-behandeling (achteraf) ervaren wordt.

Na het beantwoorden van deze vijf vragen en het lezen van ervaringen, is te concluderen dat IVF een erg zware en ingrijpende behandeling voor veel vrouwen is. Behalve de lichamelijke belasting die IVF met zich meebrengt, is er ook sprake van een grote geestelijke belasting. Te denken valt bijvoorbeeld aan gevoelens van grote onzekerheid, alleen staan en het omgaan met onbegrip uit de omgeving. Dat IVF een heel ingrijpende behandeling kan zijn voor vrouwen, wordt ook aangegeven door het feit dat drie vrouwen op de enquête reageerden met het antwoord dat dit onderwerp te gevoelig bij hen lag en dat ze daarom de vragen niet wilden beantwoorden.

Om de IVF periode op een zo goed mogelijke manier door te komen, lijken de volgende punten voor de vrouw van belang:

• de partner: steun van de partner is onmisbaar: om de relatie tussen de partners goed te houden ondanks de stress door de IVF, is het nodig dat de partners veel met elkaar praten en elkaar daarbij de ruimte geven om alles op een eigen manier te verwerken.

• het ziekenhuis: persoonlijke en attente aandacht van het ziekenhuispersoneel kan een grote steun voor veel vrouwen betekenen; een goede samenwerking en overdracht tussen de verschillende artsen kan een prettige omgang met de patiënt bevorderen;

• de omgeving: het paar kan actief aan hun omgeving duidelijk maken wat zij gedurende de IVF doormaken en hoe de omgeving hen kan steunen, opdat die omgeving makkelijker begrip kan tonen en hen kan steunen.

• informatie over wat de IVF-behandeling inhoudt en hoe vrouwen deze behandeling ervaren, kan vrouwen helpen zich beter in te stellen op wat hun te wachten staat.

• contact met andere vrouwen die een IVF-behandeling (hebben) ondergaan, kan voor veel vrouwen een grote steun betekenen; hiervoor zijn bijvoorbeeld sites als die van Freya erg belangrijk.

Ik wil deze scriptie graag afsluiten met een citaat, waarin een vrouw vertelt over haar grote kinderwens. Dit citaat illustreert dat, ondanks dat IVF een zware periode betekent voor veel vrouwen, zij toch besluiten deze behandeling te ondergaan: hun kinderwens is klaarblijkelijk enorm groot. Het citaat is afkomstig van één van de vrouwen die op mijn verzoek gereageerd hebben en ik wil hen hierbij ontzettend bedanken voor hun persoonlijke en vaak gedetailleerde antwoorden.

---

BRONVERMELDING

Boeken

• José Sagasser, IVF, 1999

• Dr. Rob Bots en Drs. Piet Kaashoek, Intens verlangen naar een kind, IVF: ervaringen met reageerbuisbevruchting, 1994

• Didi Braat en Gemma Kleijne, Zwanger via een omweg, 1998

Artikelen

• JAM Kremer, W Beekhuizen en RSGM Bots, Resultaten van in-vitro-fertilisatie in Nederland 1996-2000, 'Ned. Tijdschrift Geneeskunde', 2002

Internet

• www.freya.nl

• www.vruchtbaarheid.org

• www.fertinet.de/

• www.fertility.com

---

BIJLAGE

Hallo ,

Ik ben Pauline Slort, ben 17 jaar en woon in Zevenbergen. Ik ga dit jaar als het goed is mijn vwo-diploma halen en nu moet ik voor school een 'profielwerkstuk' maken. Als onderwerp hiervoor heb ik gekozen: IVF en dan vooral de ervaringen van vrouwen hiermee. Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik denk dat veel mensen niet weten wat een IVF-behandeling precies inhoudt en dat het een zware periode voor iemand kan zijn. Ik heb veel aan de site van Freya gehad en ik ben zo vrij geweest u te e-mailen. Ik zou het zeker begrijpen als u mijn mailtje als vervelend ervaart: u heeft immers niets met mijn schoolwerk te maken. Maar toch zou ik graag uw hulp willen vragen.

Ik zou u namelijk graag wat vragen willen stellen voor mijn werkstuk. Ik hoop dat u deze vragen wilt beantwoorden, u zou me er erg mee helpen!

1) Wilt u (kort) wat vertellen over uzelf: uw leeftijd en bijvoorbeeld hoeveel IVF-behandelingen u heeft gehad.

2) Wordt of werd u goed begeleid gedurende het hele proces (bv. gynaecologisch onderzoek en IVF-behandeling)?

3) Heeft u de behandeling als zwaar ervaren? En zo ja, welke fase vooral en waarom?

4) Wat voor invloed heeft de periode (gehad) op de relatie tussen u en uw partner?

5) Hoe reageert uw omgeving en hoe gaat u daarmee om?

6) Wat voor invloed heeft de periode op uzelf (gehad)?

Ik hoop dat u de vragen niet te persoonlijk vindt en u het niet te veel moeite vindt om deze vragen te beantwoorden! Bij voorbaat heel veel dank.

Met vriendelijke groeten, Pauline Slort

Laatste wijziging: 08-11-2011
©2011 Webmaster       Disclaimer Vormgeving SiteforSites
Powered by InGens