Pas bevallen: als de roze wolk niet zo roze is

Na jaren dokteren komt de allergrootste, lang gekoesterde wens eindelijk uit: er komt een kindje! Je verwacht dat je vanaf het moment dat je je baby in de armen sluit op een roze wolk zit. Je grootste droom is namelijk in vervulling gegaan. Maar wat als die roze wolk uitblijft? Wat als het moederschap niet (direct) brengt wat je ervan verwachtte? Als het je niet lukt om de jaren van behandelingen en onzekerheid achter je te laten?

Verwerking

Volgens Marianne Steentjes, jeugdverpleegkundige bij Thebe-jeugdgezondheidszorg komt het regelmatig voor dat na een lang traject van vruchtbaarheidsbehandelingen de grote vreugde zich niet direct aandient als je zwanger bent of het kindje er net is. “De emoties van een zwangerschap en na een bevalling zijn altijd heftig. Als je dan ook nog eens een verleden hebt met vruchtbaarheidsproblemen, is het voor sommige vrouwen – en soms ook mannen – heel erg moeilijk om dit verleden een plaats te geven. Ouders zijn met ‘terugwerkende kracht’ nogal eens onder de indruk van wat zij allemaal hebben meegemaakt. Bovendien hebben vrouwen vaak last van hormoonveranderingen. Zij moeten als het ware zichzelf weer terugvinden en leren kennen, zowel lichamelijk als psychisch, na jarenlange hormoonbehandelingen. De omgeving, maar vaak ook het paar zelf, verwacht dat na de komst van een kindje alles goed is. Dat is dus niet altijd het geval. Met de komst van een kind sluit je een hele zware periode af. Het is belangrijk om hier bewust bij stil te staan. Ik vind dat hier ook een belangrijke taak ligt voor huisartsen, verloskundigen en gynaecologen. Zij moeten zich bewust zijn van de dubbele gevoelens die vrouwen kunnen hebben als zij na vruchtbaarheidsbehandelingen moeder zijn geworden en de vrouw laten weten dat deze gevoelens er mogen zijn.”.

Schuldgevoel

Iris herkent dit. Zij werd na vier jaar eindelijk zwanger van de allerlaatste ICSI-poging. Hoewel zij een perfecte zwangerschap en bevalling heeft gehad, vond ze het toch moeilijk om te genieten. “Natuurlijk was ik heel erg blij met mijn zwangerschap en met onze dochter, maar de lange weg ernaar toe kon ik nog niet van me af zetten. Tijdens de vruchtbaarheidsbehandelingen is er volop begeleiding. Je komt jarenlang wekelijks, bepaalde periodes soms zelfs dagelijks in het ziekenhuis voor controles, de punctie, de terugplaatsing. En dan ben je zwanger en is de begeleiding weg. Je gaat in het reguliere circuit van gewone zwangeren en over het traject naar de zwangerschap toe wordt niet meer gesproken. Ik had verwacht dat ik zielsgelukkig zou zijn als ik eenmaal zwanger was. En ik was ook heel blij dat het gelukt was, maar het echte geluksgevoel bleef lange tijd uit. En daar voelde ik me zo schuldig over! Dit is toch waar ik jaren van gedroomd had? Mijn leven had jarenlang in het teken gestaan van zwanger worden en nu het eenmaal zo ver was, was ik helemaal niet echt gelukkig.” .

“Extra blij”?

“De reacties uit mijn omgeving hielpen ook niet bepaald. Iedereen liet mij weten ik wel “extra blij” zou zijn omdat ik er zoveel moeite voor gedaan had. Het is op zo’n moment heel moeilijk om je ware gevoelens te uiten en te zeggen dat je nog worstelt met de jaren dat een zwangerschap uitbleef. Pas toen Marianne Steentjes, de jeugdverpleegkundige, mij vroeg hoe het nu écht met mij ging, kwamen alle emoties eruit. Zij stelde me gerust en zei dat dit soort gevoelens heel normaal zijn als je zwanger bent geworden na vruchtbaarheidsbehandelingen. Ze liet me ook weten dat ik me hierover niet schuldig hoefde te voelen. Pas toen ik deze gevoelens toe kon laten en ik er met haar over kon praten zonder de schijn op te houden, lukte het mij om het een plekje te geven en volledig te gaan genieten van het moederschap. Intussen was mijn dochter wel al drie maanden…”.

Geen tranen van geluk

Ook Christel herkent deze gevoelens. Het duurde jaren voor ze eindelijk zwanger was. De zwangerschap verliep voorspoedig, maar tijdens de bevalling ging er veel mis. Omdat de artsen bang waren voor de gezondheid van de baby moest Christel alles op alles zetten om alsnog zo snel mogelijk te bevallen. Gelukkig bleek alles met baby Bo in orde, maar door de zware bevalling was Christel lichamelijk enorm verzwakt en heeft lange tijd moeite gehad om zelf voor haar zoontje Bo kunnen zorgen. Ze was erg blij dat ze een gezond kindje had, maar het geluksgevoel was er niet direct. “Ik dacht altijd dat ik na de bevalling zou huilen van geluk. De gelukstranen kwamen echter niet. Ik was alleen maar moe, uitgeput en verzwakt. Hierdoor kon ik niet direct genieten van het babygeluk waar we al die jaren zo vurig naar hadden verlangd. Ik heb zelfs gedacht ‘Is dit het nou?’. Ik voelde me hier zo schuldig over! Ik verwachtte dat ik enorm gelukkig te zijn, maar zeker in het begin voelde dat niet direct zo.”.

“Praat erover”

Tijdens de kraamweek kwam jeugdverpleegkundige Carla bij Christel langs om kennis te maken en te kijken hoe het ging met het jonge gezin. Zij liet Christel weten dat het heel normaal is dat je na een lang traject van zwanger worden moet wennen aan het feit dat je alsnog moeder bent geworden. “Ze vertelde dat vrouwen die zwanger geraakt zijn na vruchtbaarheidsbehandelingen een grotere kans hebben op een postnatale depressie. Zelf heb ik geen postnatale depressie gehad, maar ik vond het wel fijn dat het blijkbaar niet raar is dat je moet wennen aan het moederschap als je lang op een zwangerschap hebt moeten wachten. Tijdens de vruchtbaarheidsbehandelingen moet je sterk zijn. Tijdens de zwangerschap heb je de angst of het wel goed zal gaan omdat je haast niet kunt geloven dat je écht moeder gaat worden. Omdat de bevalling heel zwaar was en Bo het op het laatst ook heel moeilijk had, was ik toen ontzettend bang om hem te verliezen. Ik zou het prettig gevonden hebben als de mensen in het ziekenhuis mij meer gerust gesteld hadden. Ook omdat ons kind op zo’n bijzondere manier is ontstaan en zijn komst voor ons zo’n groot wonder is. Het vertrouwen in je lichaam is al zo vaak op de proef gesteld dat je moeite hebt te geloven dat het kindje er echt gaat komen. Als je dan uiteindelijk toch een gezond kindje in je armen hebt, moet je hier blijkbaar aan wennen. Het advies van de jeugdverpleegkundige was om te praten over de gevoelens die ik had. Ik vond dat best moeilijk, want het zijn niet bepaald gevoelens waar je trots op bent. Aan mijn man, mijn ouders en een aantal vriendinnen heb ik het wel verteld en gelukkig reageerden zij begripvol.”.

Deze gevoelens zijn niet ´raar´

Zowel Iris als Christel vonden het prettig dat de jeugdverpleegkundige hen wees dat de gevoelens die zij hadden na de bevalling normaal zijn en niets om je voor te schamen. Dergelijke gevoelens na de bevalling kunnen je overvallen en dan is het fijn dat iemand je laat weten dat je deze gevoelens mag hebben en dat het niet ‘raar’ is. Zoals Marianne Steentjes aangeeft zou het goed zijn wanneer huisartsen, verloskundigen en gynaecologen jonge moeders hier op wijzen wanneer een zwangerschap tot stand is gekomen na een vruchtbaarheidsbehandeling.