Inleiding
Bij de geboorte heeft een vrouw gemiddeld ongeveer één tot twee miljoen eicellen in haar eierstokken. Van geboorte tot puberteit neemt de voorraad eicellen in haar eierstokken al af tot enkele honderdduizenden. Ook gedurende de vruchtbare jaren blijft het aantal afnemen.
De vruchtbaarheid van een vrouw is het best als ze in haar 20-er jaren is. Boven de 30 wordt het langzamerhand minder en na haar 37e neemt de vruchtbaarheid snel af. Dat betekent dat de vervulling van de kinderwens in het gedrang kan komen. Steeds vaker kiezen vrouwen voor social freezing – eicellen invriezen. Op deze pagina lees je er meer over.
Wat is social freezing?
Social freezing, eicellen invriezen om niet-medische redenen, is een medische procedure waarbij eicellen van een vrouw worden verzameld en ingevroren voor toekomstig gebruik. Hierdoor kunnen vrouwen op een later moment proberen om zwanger te worden. Andere woorden hiervoor zijn ‘invriezen van eicellen’ of ‘eicel-cryopreservatie’ of ‘eicel-vitrificatie’.
Waarom kiezen mensen voor social freezing – eicellen invriezen?
Er zijn verschillende redenen waarom mensen kiezen voor social freezing. Sommige vrouwen hebben nog geen stabiele relatie of zijn er om andere redenen nog niet aan toe om aan kinderen te beginnen. Social freezing biedt hen een mogelijke kans om op een later tijdstip zwanger te worden, zonder de druk van hun afnemende vruchtbaarheid.
Daarnaast kan het invriezen van eicellen ook een mogelijkheid zijn voor vrouwen die een medische behandeling moeten ondergaan die hun vruchtbaarheid kan aantasten, zoals bestraling of chemotherapie. Door eicellen te laten invriezen voordat ze aan de behandeling beginnen, kunnen ze hun kansen op toekomstige zwangerschap vergroten. In dit geval noemen we het overigens meestal geen social freezing.
Hoe werkt het proces van social freezing?
Het social freezing-proces bestaat uit verschillende stappen. Allereerst maakt de vrouw een afspraak met een vruchtbaarheidsspecialist. In dit gesprek legt de arts de stappen van de behandeling uit, bespreekt de voor- en nadelen en beantwoordt vragen.
De behandeling zelf neemt (per keer) ongeveer twee tot drie weken in beslag.
Hormonen
De behandeling start, net als bij een IVF-behandeling, met hormonale injecties die je jezelf moet inspuiten. Eerst gebruik je hormonen om de groei van meerdere eicellen te stimuleren.
Punctie
Als de eicellen groot genoeg zijn worden ze verzameld door middel van een punctie via de schede. De punctie verloopt hetzelfde als bij een IVF-behandeling.
De eicellen worden daarna ingevroren en opgeslagen in het laboratorium van de kliniek, totdat de vrouw klaar is om ze te gebruiken. De techniek die gebruikt wordt om eicellen in te vriezen wordt vitrificatie genoemd. Dit is een speciale snelle invriesmethode waarbij geen ijskristallen worden gevormd. IJskristallen kunnen de eicel namelijk beschadigen. De eicellen worden vóór het invriezen gemengd met een vloeistof (cryo-protectant).
Wat zijn de succespercentages van eicellen invriezen?
De succespercentages van social freezing verschillen. De leeftijd van de vrouw op het moment van invriezen, speelt een grote rol. De kwaliteit van de eicellen is belangrijk. Over het algemeen geldt dat hoe jonger de vrouw is wanneer ze haar eicellen invriest, hoe groter de kans is op een succesvolle zwangerschap in de toekomst. Meestal zijn meerdere behandelingen nodig om voldoende eicellen te krijgen. De kans op succes is niet zeker.
Dus je weet niet of je uiteindelijk zwanger zult raken als je de eicellen gaat gebruiken.
Een IVF-behandeling heeft gemiddeld een kans van rond de 30% per poging, die kans wordt lager bij hogere leeftijd. Dat zie je in onderstaande grafiek.
De arts kijkt samen met jou naar je persoonlijke situatie en geeft duidelijke informatie voordat je met deze behandeling gaat starten.
Hoe gaat het verder als je na invriezen de eicellen wilt gebruiken?
Als je hebt besloten dat je zwanger wilt worden met je ingevroren eicellen, volg je de stappen van de ICSI-behandeling: hormoongebruik, het ontdooien van eicellen, sperma inleveren (van je partner of een donor), de bevruchting en de embryo-transfer. Let op: je kunt de eicellen tot en met de leeftijd van 49 jaar gebruiken.
Hormoongebruik
Om de baarmoeder klaar te maken voor innesteling van een embryo, krijg je – als dat nodig is – speciale hormonen.
Ontdooien
Het ontdooien van een aantal eicellen gebeurt in het IVF-laboratorium. Het aantal eicellen dat per keer ontdooid wordt ligt aan hoeveel eicellen er beschikbaar zijn.
Sperma inleveren
Je partner levert zijn sperma in bij het IVF-laboratorium. Hiervoor zijn speciale potjes en speciale aanwijzingen, deze krijg je van de kliniek.
Bevruchting
Na het ontdooien van de eicellen, worden ze in het laboratorium bevrucht met sperma. Dit gebeurt meestal door middel van ICSI (intracytoplasmatische sperma-injectie). Bij de ICSI-methode wordt in elke eicel direct één zaadcel ingebracht. Daarna worden de bevruchte eicellen in een speciale warme kast bewaard. Dan moet de celdeling op gang komen waardoor een embryo ontstaat. Niet elke eicel groeit uit tot een embryo.
Embryo-transfer (ook terugplaatsing genoemd)
Eén embryo wordt met een dun buisje in de baarmoederholte geplaatst. Zijn er meer embryo’s ontstaan, dan kunnen deze weer worden ingevroren. In dat geval hoef je een volgende keer alleen voor een terugplaatsing naar de kliniek
Zwangerschapstest
Ongeveer twee weken na de embryo-transfer kun je een zwangerschapstest doen om te controleren of de behandeling gelukt is.
Bijwerkingen en risico’s
Er zijn geen aanwijzingen dat kinderen uit ingevroren eicellen een hoger risico lopen op een lager geboortegewicht of aangeboren afwijkingen. De overige risico’s zijn vergelijkbaar met die van een IVF-behandeling.
Hoe gaat het verder als je de ingevroren eicellen niet (meer) wilt of kunt gebruiken?
Als je eicellen hebt ingevroren kan het toch gebeuren dat je deze niet (allemaal) gebruikt. Bijvoorbeeld omdat je spontaan zwanger bent geworden. Of omdat je geen partner hebt en besluit niet aan kinderen te beginnen. Of omdat je vanwege je leeftijd niet langer in aanmerking komt voor gebruik van de eicellen (je kunt de eicellen tot en met je 49e jaar gebruiken.)
Je kunt dan je eicellen doneren. Je kiest zelf of je ze wilt doneren aan de eicelbank, aan een stel wensouders die je kent, aan de medische wetenschap of je laat ze in het laboratorium vernietigen. Vraag bij de kliniek waar je eicellen ingevroren worden welke opties zij bieden.
Kosten
De kosten liggen tussen de € 3000 en € 6000 euro per poging. Houd er rekening mee dat veel vrouwen gemiddeld twee pogingen nodig hebben om voldoende eicellen te kunnen invriezen.
Daarnaast betaal je de kliniek een jaarlijks bedrag voor het bewaren van de eicellen. Dit kost gemiddeld €150.
De kosten voor het invriezen van eicellen (om niet medische redenen) worden niet vergoed door je zorgverzekering. Dit betekent dat je de procedure zelf moet betalen. De kosten van de behandeling en medicatie voor social freezing zijn niet aftrekbaar bij de belastingdienst. Er zijn intussen enkele (grote internationale) bedrijven die de kosten vergoeden voor hun werknemers.
In welke klinieken kun je terecht voor social freezing – eicellen invriezen?
Op welke locaties je terecht kunt om je eicellen te laten invriezen kun je vinden in de Freya Monitor Fertiliteitszorg (kijk onder ‘Snelzoekers’ en kies ‘Invriezen eicellen op sociale indicatie’, klik op ‘Zoek’).
In het kort
- De beste leeftijd om in te vriezen is vóór je 35e jaar.
- In principe kun je vanaf 40 jaar geen eicellen meer laten invriezen.
- Per cyclus worden gemiddeld 7 tot 10 eicellen ingevroren, het aantal varieert per vrouw en kan ook lager uitvallen.
- De kosten per cyclus liggen tussen de 3000 en 6000 Euro (inclusief medicatie).
- De ingevroren eicellen kunnen tot en met je 49e jaar worden gebruikt.
- De jaarlijkse kosten voor opslag zijn rond de 150 Euro.
- De kosten voor invriezen van eicellen om niet-medische redenen worden niet vergoed door de zorgverzekering.
- De kans op een zwangerschap hangt af van de leeftijd waarop je eicellen zijn ingevroren.
- Niet alle eicellen ontdooien goed, soms blijken ze na ontdooiing niet bruikbaar.
- Je eicellen invriezen biedt geen zekerheid dat je uiteindelijk een kind krijgt.
Wil je meer weten?
- Kijk de documentaire Freezing fertility – VPRO Tegenlicht
Dit is informatie van: Freya, vereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen©
Door J. Knijnenburg, juli 2023
Aan deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend, tevens aanvaardt Freya geen aansprakelijkheid indien regels door instanties anders worden gehanteerd.
