Schildklier en vruchtbaarheid

Problemen met de schildklier kunnen van grote invloed zijn op zwanger worden en de zwangerschap. Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen met TPO antistoffen minder makkelijk zwanger raken en een grotere kans hebben op een miskraam. De schildklierfunctie kan worden getest door middel van bloedonderzoek.

Wat doet de schildklier

De schildklier is een orgaantje in de keel met een onmisbare functie, namelijk de hormonen thyroxine (T4) en tri-joodthyronine (T3) produceren. De schildklier staat onder controle van de hypofyse en hypothalamus. De hypothalamus stuurt de hypofyse aan. De hypofyse is een klier dat onder andere schildklierstimulerend hormoon (TSH) afgeeft. Onder invloed van dit TSH-hormoon produceert de schildklier schildklierhormoon. Hiervoor heeft de schildklier jodium en aminozuren (bouwstenen van eiwitten) nodig. Het  schildklierhormoon wordt aan het bloed afgegeven.
Schildklierhormoon is er in twee vormen, namelijk T3 en T4. Het T4 is eigenlijk inactief schildklierhormoon en moet in de weefsels nog worden omgezet in T3. De schildklier regelt met hormonen de verschillende stofwisselingsprocessen.

Deze schildklierhormonen zijn onmisbaar voor veel lichamelijke functies en eigenschappen: celstofwisseling, voedselverwerking (spijsvertering), hartslag & zuurstofcirculatie, lichamelijke groei & ontwikkeling, instandhouding en uitbreiding van zenuwstelsel, temperatuur (indirecte thermostaat-functie), vetverbranding, spierspanning en werking van gewrichten, vochthuishouding, psyche & hersenactiviteit.

Bij veel aandoeningen van de schildklier werkt het afweersysteem (immuunsysteem) van het lichaam niet goed. Dit immuunsysteem gaat normaal indringers in ons lichaam te lijf, zoals virussen en bacteriën. Het komt voor dat het immuunsysteem zich vergist en het eigen lichaam aanvalt. Het immuunsysteem ziet dan eigen cellen als vijandelijke indringers. Het maakt antistoffen tegen deze eigen cellen: auto-antistoffen.

Schildklier en bevruchting

Wanneer er een (onbehandelde) hypo- of hyperthyreoïdie bestaat (dat is een te langzaam of te snel werkende schildklierfunctie), is bevruchting moeilijk, soms zelfs onmogelijk. Met name bij een te traag werkende schildklier is de menstruatiecyclus verstoord. Soms blijft de eisprong helemaal weg. Normaal gesproken komt dat goed als je voldoende schildkliermedicijnen gebruikt. Bij hormonaal onderzoek in verband met stoornissen in de menstruatiecyclus en onvruchtbaarheid zal de arts meestal ook de waarden van de schildklierhormonen bepalen. Vraag hier anders zelf om.

Hypothyreoïdie

Zolang je, bij een te traag werkende schildklier, geen medicijnen krijgt die je ontbrekende hormonen aanvullen is de kans dat je in verwachting raakt klein. Raak je toch zwanger, dan heb je een verhoogde kans op een miskraam doordat het bevruchte eitje niet goed kan innestelen. Klachten van hypothyreoïdie kunnen zijn moeheid, kouwelijkheid, een droge huid, gewichtstoename, ruim bloedverlies bij de menstruatie, brokkelige nagels, obstipatie of haaruitval.

Hyperthyreoïdie

Ook met een te hard werkende schildklier is de kans op een zwangerschap kleiner. Hierbij is het risico op een miskraam of vroeggeboorte eveneens verhoogd als je toch in verwachting raakt. Je kunt zelfs een kind met aangeboren afwijkingen krijgen. Het is absoluut noodzakelijk om je eerst onder doktersbehandeling te stellen als je in verwachting wilt raken. Klachten van hyperthyreoïdie kunnen zijn: hartkloppingen, gewichtsverlies, veel transpireren, trillende vingers, overactiviteit, moeheid of een snelle hartslag. Soms kan een vergrote schildklier in de hals worden gevoeld of gezien.

Wat kun je doen?

Gelukkig worden de meeste schildklierpatiënten gewoon moeder! Het is belangrijk dat je bij een schildklierafwijking informatie inwint voordat je zwanger wordt (preconceptie-advies). Je kunt hiervoor terecht bij de gynaecoloog of bij een internist die zich gespecialiseerd heeft in schildklierziekten. Mocht je schildklierpatiënt zijn en helaas te maken hebben met verminderde vruchtbaarheid, (herhaalde) miskramen of te vroeg-geboorte(n), laat dan nog een keertje extra naar je bloedwaarden van de schildklier kijken. Dat zijn de TSH- en de FT4-waarde. Problemen met de schildklier kunnen van grote invloed zijn op zwanger worden en de zwangerschap. Overleg een keer extra met je internist en/of gynaecoloog en zorg voor een zo goed mogelijke bloedwaarde van de schildklierhormonen.

Het is zonde van je/de energie en de schaarse behandelingen om met een niet goed ingestelde schildklier vruchtbaarheidsbehandelingen in te gaan. Vraag gerust een second opinion aan als je het idee hebt dat je huidige arts niet volledig op de hoogte is.

Belangrijk voor schildklierpatiënten tijdens de zwangerschap

De schildklier is onmisbaar voor een zwangerschap en werkt voor twee aan het begin van iedere zwangerschap. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom een zwangere zo moe is in die tijd. Vooral de eerste 4 maanden is de foetus volledig afhankelijk van de schildklierwerking van de moeder! Het schildklierhormoon dat door de moeder wordt geleverd speelt een belangrijke rol bij de groei, ontwikkeling en stofwisseling van alle weefsels, maar het effect op het zenuwweefstel is het meest essentieel.

De foetus maakt vanaf week 16 van de zwangerschap zelf T4 aan. Pas bij 20-22 weken is de FT4 waarde bij een foetus meetbaar. Dus vrouwen die T4 nodig hebben kunnen zich tijdens een zwangerschap het beste iedere maand (vanaf het prille begin van een zwangerschap!) laten onderzoeken op het FT4 en TSH gehalte. Bij de meeste vrouwen is een verhoging van de T4-medicatie nodig tijdens de zwangerschap. De arts zal hiervoor de bloedwaarden goed in de gaten moeten houden. Rond de 6e-7e maand van de zwangerschap is verhoging van T4 bij veel patiënten niet meer nodig.

Het is noodzakelijk dat tijdens de gehele zwangerschap iedere maand gecontroleerd worden op de werking van het schildklierhormoon (vrije FT4 en TSH), hiermee starten vanaf het prille begin van een zwangerschap!

Wil je meer lezen?