Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS)

Bij vrouwen die het Polycysteus Ovarium Syndroom hebben (kort: PCOS) groeien er cystes op de eierstokken. Dit kan gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid. Naast de cystes op de eierstokken zijn er meer verschijnselen die bij dit syndroom voorkomen.

Wat is PCOS?

Normaal ontwikkelen zich in de eerste helft van de menstruatiecyclus enkele follikels (ook wel eiblaasjes genoemd) in de eierstokken, waarvan er meestal maar één verder groeit en tot ovulatie (eisprong) komt. Bij vrouwen die PCOS hebben, worden in de eierstok meerdere kleine follikels gevormd, die moeilijk tot groei en ovulatie komen. De onderontwikkelde vochtblaasjes die zo ontstaan, worden cysten genoemd.

Naar schatting heeft 5 tot 10% van de vrouwen een meer of minder ernstige vorm van PCOS en daarmee is dit de meest voorkomende hormonale afwijking bij vrouwen. Gewicht speelt een belangrijke rol. Vrouwen die aanleg hebben voor PCOS krijgen symptomen van PCOS als ze dikker worden.

De symptomen van PCOS

PCOS is geen ziekte maar een syndroom. Dit houdt in dat er meerdere symptomen aan verbonden zijn die niet allemaal tot uiting hoeven te komen bij elke vrouw met PCOS. Het beeld van dit syndroom verschilt dus per individu. De symptomen kunnen o.a. bestaan uit:

  • geen of een onregelmatige cyclus
  • veel kleine eiblaasjes (12 of meer) in de eierstokken (de zogenaamde ‘kralenkrans’; dit is zichtbaar op een echo)
  • overbeharing
  • acne
  • overgewicht

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose PCOS wordt gesteld aan de hand van de cyclusgegevens van een vrouw, in combinatie met een echobeeld van de eierstokken, waarin de ‘kralenkrans’ te zien is. Verdere aanwijzingen worden gevonden door middel van bloedonderzoek. Er wordt naar de volgende hormonen in het bloed gekeken: FSH, LH, testosteron, oestrogeen, progesteron en prolactine bij een lange cyclus. Hierbij wordt gelet op de verhouding tussen de concentraties FSH en LH en de hoogte van het testosterongehalte.

Behandelopties

Wanneer PCOS gepaard gaat met overgewicht, kan gewichtsverlies een eerste stap zijn. Afvallen – zeker als je PCOS hebt – kan moeilijk zijn. Via de huisarts of de behandelend specialist kun je een verwijzing vragen naar een diëtist die je hierbij kan begeleiden. Het is mogelijk dat de cyclus zich hierna vanzelf herstelt.

Als je een kinderwens en PCOS hebt, is de gebruikelijke behandelvolgorde:

Andere gevolgen van PCOS

PCOS heeft meer gevolgen dan alleen voor de vruchtbaarheid. Met PCOS kun je een verhoogde kans op diabetes, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterolgehalte, hart- en vaatziekten en baarmoederkanker hebben. Een gezonde leefstijl is daarom heel belangrijk, net als goed en persoonlijk medisch advies, ook als je niet (meer) zwanger wilt worden. De vergrote kans op het ontwikkelen van suikerziekte, hart- en vaatziekten en baarmoederkanker kan grotendeels worden voorkomen. En gelukkig is er ook een positief neveneffect van PCOS: er zijn aanwijzingen dat vrouwen met PCOS minder snel last hebben van botontkalking.

Wil je meer lezen?