Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS)

Ongeveer 5 tot 10% van de vrouwen heeft een vorm van Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) en daarmee is PCOS de meest voorkomende hormonale aandoening bij vrouwen.

Wat is PCOS?

Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) is een veel voorkomende hormonale aandoening. Bij vrouwen die PCOS hebben zijn twee hormonen (testosteron en insuline) verantwoordelijk voor de symptomen. PCOS is geen ziekte maar een syndroom. Dit houdt in dat er meerdere symptomen aan verbonden zijn die niet allemaal tot uiting hoeven te komen bij elke vrouw met PCOS. Het beeld van dit syndroom verschilt dus per individu en kan ook veranderen in de loop van de tijd.

Wat is de oorzaak van PCOS?

De bekende oorzaken van PCOS zijn: erfelijke aanleg, hogere hormoonwaarden tijdens de ontwikkeling in de baarmoeder voordat je geboren bent en leefstijl.

Gewicht speelt een belangrijke rol. Vrouwen die aanleg hebben voor PCOS krijgen symptomen van PCOS als ze dikker worden.

De symptomen van PCOS

De symptomen verschillen per vrouw en per stadium in je leven en kunnen o.a. bestaan uit:

  • geen of onregelmatige menstruaties
  • overbeharing op gezicht, buik en rug
  • haarverlies bovenop je hoofd
  • (ernstige) acne
  • overgewicht
  • verminderde vruchtbaarheid
  • veel kleine eiblaasjes (12 of meer) in de eierstokken (de zogenaamde ‘kralenkrans’; dit is zichtbaar op een echo)

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Een belangrijke aanwijzing is een onregelmatige menstruatie, dat wil zeggen dat je minder dan 8 menstruaties per jaar hebt of helemaal geen menstruaties. De diagnose PCOS kan gesteld worden aan de hand van je cyclusgegevens, in combinatie met een echobeeld van de eierstokken, waarin de ‘kralenkrans’ te zien is. Verdere aanwijzingen worden gevonden door middel van bloedonderzoek. Er wordt naar de volgende hormonen in het bloed gekeken: FSH, LH, testosteron, oestrogeen, progesteron en prolactine bij een lange cyclus. Hierbij wordt gelet op de verhouding tussen de concentraties FSH en LH en de hoogte van het testosterongehalte. Soms is ook de insulinewaarde verhoogd (het hormoon dat de bloedsuikerspiegel regelt).

PCOS: verminderd vruchtbaar

PCOS maakt dat je verminderd vruchtbaar kunt zijn. Ongeveer 30% van de vrouwen met PCOS raakt spontaan zwanger zonder behandeling. Normaal ontwikkelen zich in de eerste helft van de menstruatiecyclus enkele follikels (ook wel eiblaasjes genoemd) in de eierstokken, waarvan er meestal maar één verder groeit en tot ovulatie (eisprong) komt. Bij vrouwen die PCOS hebben, worden in de eierstok meerdere kleine follikels gevormd, die moeilijk tot groei en ovulatie komen. De onderontwikkelde vochtblaasjes die zo ontstaan, worden cysten genoemd. Zonder ovulatie is zwanger worden niet mogelijk.

Behandelopties als je zwanger wilt worden

Wanneer PCOS gepaard gaat met overgewicht, kan gewichtsverlies een eerste stap zijn. Afvallen – zeker als je PCOS hebt – kan moeilijk zijn. Via de huisarts of de behandelend specialist kun je een verwijzing vragen naar een diëtist die je hierbij kan begeleiden. Het is mogelijk dat de cyclus zich hierna vanzelf herstelt.

Als je een kinderwens en PCOS hebt, is – na eventueel gewichtsverlies – de gebruikelijke behandelvolgorde:

Andere gevolgen van PCOS

PCOS heeft meer gevolgen dan alleen voor de vruchtbaarheid. Met PCOS kun je een verhoogde kans op diabetes, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterolgehalte, hart- en vaatziekten en baarmoederkanker hebben. Een gezonde leefstijl is daarom heel belangrijk, net als goed en persoonlijk medisch advies, ook als je niet (meer) zwanger wilt worden. De vergrote kans op het ontwikkelen van suikerziekte, hart- en vaatziekten en baarmoederkanker kan grotendeels worden voorkomen. Met PCOS heb je ook een grotere kans op emotionele problemen als angst en depressie, een lager zelfbeeld en minder zelfvertrouwen. De oorzaak daarvan ligt waarschijnlijk in een combinatie van hormonale invloeden en het omgaan met de symptomen van PCOS.

Er is ook een positief neveneffect van PCOS: er zijn aanwijzingen dat vrouwen met PCOS minder snel last hebben van botontkalking.

Wil je meer lezen?