Diagnose stellen

Bij je eerste bezoek aan de gynaecoloog start een uitgebreid onderzoek naar de reden van uitblijvende zwangerschap. Dit wordt Oriënterend Fertiliteitsonderzoek (of kortweg OFO) genoemd. Na diverse testen volgt in de meeste gevallen een diagnose. Als de gynaecoloog voldoende aanleiding ziet om een behandeling te starten, wordt er een behandelplan opgesteld.

De diagnose

Het doel van het OFO is een diagnose te stellen en een prognose voor jouw kans op zwangerschap te maken. In de OFO-richtlijn van de NVOG (beroepsvereniging van gynaecologen) is vastgelegd welke onderzoeken van toepassing kunnen zijn. Natuurlijk wordt er steeds naar jouw specifieke omstandigheden gekeken om te bepalen welk onderzoek bij jou nodig is. Daarom is het belangrijk dat bij het eerste bezoek aan de gynaecoloog allerlei zaken besproken worden.

Bij de vrouw zijn dat:

  • je menstruatiecyclus
  • leeftijd waarop je moeder in de overgang kwam
  • seksueel overdraagbare aandoeningen
  • eerdere medische problemen, operaties, zwangerschap, medicijngebruik
  • seksuele problemen en negatieve seksuele ervaringen
  • leefstijlfactoren

Bij de man zijn dat:

  • problemen bij indalen van je ballen als kind
  • seksueel overdraagbare aandoeningen
  • eerdere medische problemen en medicijngebruik
  • operaties aan de geslachtsorganen of in de liesstreek
  • kinderziekte de bof
  • seksuele- of erectieproblemen
  • verminderde vruchtbaarheid in je familie
  • leefstijlfactoren

Op basis van de informatie hieruit, wordt gekeken welke onderzoeken nodig zijn om een oorzaak van uitblijvende zwangerschap in beeld te krijgen.

Wat zijn standaardonderzoeken?

In alle gevallen worden de standaardonderzoeken uitgevoerd om nadere informatie te krijgen over de vruchtbaarheid. Hierna wordt duidelijk of er een noodzaak is om aanvullende testen te doen.

Standaardonderzoek bij de vrouw:

  • meten en wegen om je BMI vast te stellen
  • inwendig onderzoek om zichtbare of voelbare afwijkingen vast te stellen
  • inwendige echoscopie om eventuele afwijkingen aan baarmoeder en eierstokken te beoordelen
  • bloedonderzoek: voor de hormoonwaarden en om vast te stellen of er geen sprake is (geweest) van seksueel overdraagbare aandoeningen

Afhankelijk van wat er uit het gesprek (anamnese genoemd) en de standaardonderzoeken komt, worden eventuele nadere onderzoeken afgesproken.

Standaard bij de man: zaadonderzoek

Bij een afwijkende uitslag moet het zaadonderzoek altijd eerst nog eens herhaald worden na 2 tot 3 maanden. Aan één enkele slechte uitslag mogen geen conclusies worden verbonden omdat de kwaliteit van het zaad kan variëren.

Een afwijkende uitslag van de zaadkwaliteit kan het gevolg zijn van koorts, medicatiegebruik (bijvoorbeeld ACE-remmers, tricyclische antidepressiva en anti-epileptica), hormonale preparaten (zoals anabole steroïden, antiandrogenen, progestagenen, oestrogenen), drugs (cannabis), chemotherapie, radioactieve straling, bestrijdingsmiddelen (pesticiden), oplosmiddelen, zware metalen of lasdampen.

Als de afwijkende uitslag van het zaadonderzoek niet is veroorzaakt door bovengenoemde zaken, wordt verder gekeken naar mogelijke afwijkingen bij de man. Dan wordt onder andere gekeken wordt naar zijn lichaamsbouw, BMI, aanwezigheid van borstvorming en het beharingspatroon. De zaadballen worden onderzocht op inhoud en aanwezigheid van (overmaat aan) bloedvaten, varicocèle genoemd.

Laboratoriumwaarden

Wanneer er onderzoeken worden uitgevoerd naar vruchtbaarheid, worden er ook vaak waardes bepaald van diverse zaken. Het interpreteren en toelichten van deze gegevens is een taak van de arts. We geven op deze pagina wel enkele tabellen om – voor zover mogelijk – in algemene zin informatie te verstrekken over de laboratoriumwaarden.

Wachten

Helaas wordt niet altijd een duidelijke reden gevonden voor de uitblijvende zwangerschap. Of de problemen zijn niet van die aard dat een vruchtbaarheidsbehandeling al nodig is. In dat geval zal de gynaecoloog je vertellen dat je nog wat langer zelf moet proberen om zwanger te worden. Als de kans op een spontane zwangerschap nog minstens even groot of zelfs groter is als de kans door middel van een behandeling, dan wordt er (nog) geen behandeling gestart.

Behandelplan

Na het OFO – dat kan bestaan uit meerdere bezoeken aan de fertiliteitskliniek – heeft uitgewezen dat een behandeling nodig is, stelt de behandelend arts in samenspraak met jou/jullie een behandelplan op maat samen. Dit persoonlijke behandelplan zorgt ervoor dat je de voor jou best passende behandeling met de hoogste kans op een zwangerschap aangeboden krijgt. Het is belangrijk dat je je bewust bent van het feit dat je hier zelf ook een stem in hoort te krijgen.

Tips

Stel je vragen! Denk na over je/jullie eigen grenzen! En als je er nog niet aan toe bent om met een behandeling te beginnen, is er niets op tegen om een adempauze te nemen. Bespreek dit met je arts.

Wil je meer lezen?