Als je een kindje hebt gekregen met behulp van een zaad- of eiceldonor kun je je afvragen of en hoe je het aan je kind gaat vertellen. Je kunt hier niet vroeg genoeg over nadenken en mee aan de slag gaan.
Waarom vertellen?
Elk mens is een uniek individu die een respectvolle behandeling verdient. Het getuigt van respect voor je kind als je open bent over zijn/haar ontstaansgeschiedenis. Daarnaast kost geheimen bewaren veel energie en dit kan – denk bijvoorbeeld aan een scheiding – op een ongewenst moment fout gaan. Of als anderen in je omgeving wel op de hoogte zijn, kunnen zij opmerkingen maken over de situatie. Kinderen hebben doorgaans een supergevoelige radar. Onbeantwoorde vragen of ontwijkende antwoorden, blikken van verstandhouding tussen de ouders of pijnlijke stiltes kunnen een sfeer creëren die een kind feilloos aanvoelt. Het kind kan zich daardoor ‘anders voelen’ op een bepaalde manier, waarvoor hij/zij er geen verklaring heeft en zoekt de ‘schuld’ bij zichzelf. Als jij wilt dat jouw kind eerlijk is naar jou toe, hoor jij dat dan ook niet te zijn naar hem/haar toe?
In Nederland worden donoren geregistreerd en kunnen kinderen vanaf 16 jaar persoonsidentificerende gegevens opvragen bij de Stichting Donorgegevens. Daarnaast is het door de ontwikkelingen in DNA-testen steeds eenvoudiger om informatie over je afstamming te achterhalen. Steeds vaker komen (volwassen) donorkinderen via commerciële DNA-banken aan informatie over de donor of verwanten zoals halfbroers of -zussen.
Wat maakt het jou lastig?
Je wilt niet dat het kind anders naar de ouder met het vruchtbaarheidsprobleem (of de erfelijke afwijking waardoor voor een donor is gekozen) kijkt dan naar de andere ouder. Of je bent bang voor reacties uit de omgeving; onvruchtbaarheid maakt je kwetsbaar. Misschien denk je dat het kind het toch nooit ontdekt. Op zich een begrijpelijke gedachte, zeker in het geval je zwanger werd van een onbekende donor.
Maar kloppen je veronderstellingen wel? En wegen ze op tegen de belangen van je kind om zijn/haar ontstaansgeschiedenis te kennen? Lees meer over wat volwassen donorkinderen hierover zeggen (zie de links onder dit artikel).
Sociaal of biologisch?
Ook al stamt jouw kind in biologisch opzicht niet van jou af, het is nog steeds jouw kind. Een kind dat jij (heel graag) op de wereld wilde zetten, dat jij koestert en verzorgt. Jij bent de vader of moeder. De donor is donor en was zo aardig om andere mensen te helpen hun kinderwens in te vullen. Maar een kind kan wel nieuwsgierig worden naar zijn/haar biologische afkomst. Weten op wie je lijkt, hoe je aan bepaalde eigenschappen komt. De puzzelstukjes van je identiteit bij elkaar krijgen.
Wanneer vertellen?
Veel ouders zeggen dat ze het hun kind willen vertellen als deze oud genoeg is om het hele verhaal te snappen. Het praten met heel jonge kinderen over zoiets persoonlijks lijkt een vreemd idee. En wat is oud genoeg? Het uitstellen tot later maakt het alleen moeilijker. Je merkt dat je onbewust al een toenemend gecompliceerd web aan het spinnen bent van leugentjes en uitvluchten, zowel tegen je kind als de omgeving.
Dit kan al beginnen zodra je kind geboren is. ‘Op wie lijkt hij/zij?’ zal een veelbesproken onderwerp zijn. Hoe ga je met die vragen en opmerkingen om?
Onderzoek heeft uitgewezen dat vertellen over de donor-afkomst in de puberteit of op volwassen leeftijd schade kan toebrengen aan het donorkind en aan huidige en toekomstige relaties. Het is moeilijk om weer vertrouwen te krijgen in mensen als blijkt dat je lang bent voorgelogen door de mensen die je het meest vertrouwde.
Tips: hoe vertel ik het mijn kind?
- Begin zo vroeg mogelijk
- Maak het niet te ingewikkeld
- Sluit met je taalgebruik aan bij de leeftijd en belevingswereld van het kind
- Praat er terloops over, dus maak er geen ‘belangrijk gesprek’ van
- Kom er regelmatig op terug
- Gebruik hulpmiddelen, zoals de kinderboekenreeks Een bijzonder gewoon gezin van Marja Visser en Anne Schrijvers of Wereldwondertje, die voor dit doel geschreven zijn. Meer kinderboeken.
Lees ook het artikel ‘Het vertellen en erover praten‘ van Donor Conception Network (met dank aan De Verdwaalde Ooievaar voor de vertaling).
In deze interessante TedTalk gaat Veerle Provoost, professor empirisch onderzoek in de (bio-) ethiek aan de UGent, in op de vraag: “Zien kinderen spermadonors als familie?”.
Wil je meer lezen?
- Wat vertel je jouw kind
- Spermadonatie
- Eiceldonatie
- Boekenlijst eiceldonatie
- Boekenlijst donorconceptie
Uitgelichte boeken
Schaduwfamilie
Linda Sprado en Vera de Lange, 2022
Op donorconceptie rust een taboe. Daardoor komen donorkinderen er vaak pas laat achter hoe ze zijn verwekt. Na deze onthutsende ontdekking gaan veel van hen op zoek naar hun biologische vader. Zij missen hun schaduwfamilie, de verborgen helft van hun stamboom. Met de enorme groei van DNA-databanken komen steeds meer donorkinderen hun biologische vader en vaak tientallen halfzussen en -broers op het spoor. Maar wat gebeurt er daarna? In ‘Schaduwfamilie’ vertellen donorkinderen openhartig over hun jeugd, hun verlangens, hun zoektocht en het contact met hun nieuwe familie.
- Wil je dit boek kopen bij je lokale boekhandel? Klik dan hier.
- Wil je dit boek kopen bij bol.com? Klik dan hier.
Anders en toch gewoon
Astrid Indekeu, 2022
Wat houdt ouderschap na donorconceptie in? Hoe vertel je een kind dat je niet de genetische ouder bent? Welke plaats heeft de donor in het gezin?
Zowel voor heteroseksuele paren met vruchtbaarheidsproblemen als lesbische paren of alleenstaanden kan donorconceptie een manier zijn om een kinderwens te vervullen. Je gezin vormen met de hulp van een eicel-, sperma- of embryodonor gaat echter vaak gepaard met veel vragen en twijfels.
De nieuwe, geüpdatete editie van dit boek gaat in op de meest gestelde vragen van (wens)ouders die hun gezin vormden na donorconceptie. Het heeft aandacht voor alle levensfasen die een gezin doorloopt, van ouders met een kinderwens tot een gezin met volwassen kinderen. Tegelijkertijd biedt Anders en toch gewoon nuttige informatie voor familie, vrienden en professionele hulpverleners.
