Wet- en regelgeving rondom vruchtbaarheidsbehandelingen

Freya volgt voor jou ook de belangrijke informatie over wet- en regelgeving betreffende vruchtbaarheidsbehandelingen vanuit de politiek, het Ministerie en het Zorginstituut Nederland.

Hieronder vind je een opsomming van relevante wet- en regelgeving.

Embryowet

Veel zaken waarmee je te maken krijgt als je een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaat, zijn opgenomen in de Embryowet. De officiële benaming is ‘Wet van 20 juni 2002, houdende regels inzake handelingen met geslachtscellen en embryo’s”. In deze wet is vastgelegd welke handelingen met embryo’s en menselijke geslachtscellen mogen worden gedaan en onder welke voorwaarden. Ook is er aandacht voor wie zeggenschap heeft over dit menselijk materiaal. Verder komt aan de orde welke zaken expliciet verboden zijn, zoals klonen van mensen en het tot stand brengen van combinaties tussen mens en dier.

Planningsbesluit IVF

Om een IVF-laboratorium te mogen hebben, heeft een kliniek een speciale vergunning van het Ministerie van VWS nodig. Daarom noemen we de klinieken met een eigen IVF-laboratorium soms ‘vergunninghoudende IVF-klinieken’. Hiervan zijn er twaalf, verdeeld over Nederland:

  • Universitair Medisch Centrum Groningen
  • Isalaklinieken Zwolle
  • Academisch Medisch Centrum Amsterdam
  • Vrije Universiteit Medisch Centrum Amsterdam
  • Medisch Centrum Kinderwens Leiderdorp
  • Leids Universitair Medisch Centrum
  • Universitair Medisch Centrum Utrecht
  • Universitair Medisch Centrum Radboud Nijmegen
  • Erasmus Medisch Centrum
  • Elisabeth Ziekenhuis Tilburg
  • Maastricht Universitair Medisch Centrum

Er zijn naast deze twaalf klinieken nog vele andere klinieken waar  IVF wordt toegepast, deze hebben een samenwerkingsverband met de bovenstaande ziekenhuizen. We noemen deze ‘transportklinieken’, omdat je na de behandeling zelf de eicellen naar de vergunninghoudende kliniek moet transporteren. Daar wordt de bevruchting tot stand gebracht en de plaatsing van het embryo gedaan. Je hebt in die gevallen dus te maken met twee ziekenhuizen. Overigens geldt ditzelfde voor ICSI of eventuele andere afgeleide vormen van IVF, waarbij de bevruchting buiten het lichaam van de vrouw tot stand komt. Deze regeling is vastgelegd in het Planningsbesluit IVF.

Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting

Sinds 2004 worden de gegevens van sperma- eicel- en embryodonoren landelijk geregistreerd. In de Wet Donorgegevens kunstmatige bevruchting wordt tot uitdrukking gebracht dat het kind recht heeft op afstammingsinformatie.  De instelling waar de vruchtbaarheidsbehandeling plaatsvindt is verplicht donorgegevens door te geven aan de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting. Deze stichting zorgt voor de uitvoering van de wet en beheert de gegevens en verstrekt deze op verzoek aan het donorkind, ouders of huisarts.

Regeling preïmplantatie genetische diagnostiek

Het uitvoeren van preïmplantatie genetische diagnostiek (PGD) in volle omvang is voorbehouden aan het klinisch genetisch centrum van het Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC+). Dit is vastgelegd in de Regeling preïmplantatie genetische diagnostiek.
Daarnaast kunnen andere klinisch-genetische centra een overeenkomst sluiten met het MUMC+ voor zogeheten transport-PGD. Transport-PGD mag alleen worden uitgevoerd in klinieken die een dergelijke overeenkomst hebben gesloten. Deze overeenkomst wordt gemeld aan de staatssecretaris van VWS.

Wet veiligheid en kwaliteit lichaamsmateriaal

Wet veiligheid en kwaliteit lichaamsmateriaal (WVKL) heeft betrekking op de veiligheid en kwaliteit van lichaamsmateriaal dat kan worden gebruikt bij een geneeskundige behandeling. Doel van de WVKL is patiënten die lichaamsmateriaal ontvangen te beschermen tegen kwalitatief slecht of onveilig materiaal.

De WVKL verplicht ziekenhuizen om lichaamsmateriaal (organen en autoloog materiaal uitgezonderd) dat beschikbaar komt en bestemd is voor geneeskundige behandeling aan te bieden aan een door het ministerie van VWS erkende orgaanbank. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om navelstrengbloed, heupkoppen, beenmergtransplantaties en sperma dat wordt gebruikt voor de behandeling van onvruchtbaarheid.

In deze wet zijn in het Eisenbesluit lichaamsmateriaal eisen aan het omgaan met menselijk lichaamsmateriaal opgenomen. Het gaat dan om tot wegnemen, bewaren, bewerken, vervoeren, overdragen en invoeren van weefsels, cellen, bestanddelen van een embryo en foetale weefsels.

Wet arbeid en zorg

In de Wet arbeid en zorg is onder meer vastgelegd hoe arbeidsverzuim geregeld is bij zwangerschap, bevalling, adoptie en pleegzorg. Ook calamiteiten, kort verzuim verlof en zorgverlof zijn in de wet opgenomen. Voor mensen die vruchtbaarheidsbehandelingen ondergaan is dit van belang, omdat onder kort verzuim ook het verzuim voor het ondergaan van een vruchtbaarheidsbehandeling valt. Omdat de wettekst niet voldoende duidelijkheid gaf hierover, heeft Freya dit bij een lid van de Tweede Kamer aangekaart. Deze heeft onze vraag aan de Minister van Sociale Zaken voorgelegd en deze laatste heeft het onderwerp vervolgens in een brief aan de Tweede Kamer expliciet benoemd.

Als er recente berichten over ontwikkelingen in wet- en regelgeving zijn, vind je deze onder Fertiliteitsnieuws.

Mis je hier bepaalde wet en regelgeving? Laat het ons weten, stuur ons een e-mail.