Endometriose

Endometriose is een ziekte waarbij baarmoederslijmvlies (endometrium) buiten de baarmoederholte voorkomt. Dit kan (ernstige) pijnklachten veroorzaken en gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid.

Wat is endometriose?

Het zogenaamde endometrium is het slijmvlies waarmee de binnenkant van de baarmoeder is bekleed. Gedurende elke cyclus groeit dit slijmvlies aan, en aan het eind van de cyclus wordt het (op een dun laagje na) tijdens de menstruatie afgestoten.

Bij vrouwen met de chronische ziekte endometriose, groeit dat baarmoederslijmvlies niet alleen in de baarmoeder, maar ook bijvoorbeeld op de eierstokken, baarmoederwand, eileiders, blaas of darmen. De verdwaalde stukjes baarmoederslijmvlies ondergaan dezelfde veranderingen tijdens de cyclus als het slijmvlies in de baarmoeder. Dit betekent dat tijdens de menstruatie de endometriosehaarden gaan bloeden, met als gevolg bloed in de vrije buikholte. Dit kan veel pijnklachten geven.

Naar schatting heeft 1 op de 10 vrouwen een vorm van endometriose.

Symptomen van endometriose

Veel vrouwen hebben endometriose zonder dat ze klachten hebben. Er zijn ook vrouwen die (zeer veel) pijnklachten ervaren. De hoeveelheid pijn zegt nog niets over de uitgebreidheid van de endometriose. De pijnklachten kunnen toenemen tijdens de menstruatie of tijdens het vrijen. Endometriose is te herkennen aan de volgende symptomen:

  • pijn, vooral tijdens de menstruatie of tijdens het vrijen
  • langdurige menstruatie
  • last bij het plassen en ontlasting
  • pijnlijke vagina

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Helaas wordt de diagnose endometriose nogal eens gemist omdat menstruatiepijn wordt afgedaan als iets wat erbij hoort. Endometriose kan in bepaalde gevallen worden aangetoond met een echo. De arts ziet dan blauwe spikkels in de top van de schede. Mogelijk is er een knobbeltje voelbaar . Ook kunnen op een echo zogenaamde chocoladecystes zichtbaar zijn. Dit zijn cystes gevuld met oud bloed (dit is donkerbruin van kleur, vandaar de naam chocoladecyste). Kleinere endometrioseplekken zijn niet met een echo te zien. Dit is alleen te zien via een kijkoperatie (diagnostische laparoscopie).

Endometriose en vruchtbaarheid

Hoe vroeger de diagnose wordt gesteld, hoe groter de kans is dat je vruchtbaar blijft en zwaardere ingrepen voorkomen kunnen worden. Er is een aantal oorzaken voor het uitblijven van een zwangerschap aan te wijzen. Eén daarvan is dat de endometriose zich vastzet op de eierstokken, zodat dit het loslaten van een eicel verhindert. Een andere oorzaak kan zijn dat de eileiders verkleefd zijn geraakt, dat wil zeggen dat de wanden van de eileider aan elkaar vastzitten. Ook is het mogelijk dat de eileider weinig beweeglijk is (bijvoorbeeld door verklevingen of littekenweefsel), waardoor deze zich niet naar de eierstok toe kan bewegen om het eitje op te vangen. Ten slotte kan het bevruchte eitje door een cyste belemmerd worden bij het innestelen in het slijmvlies van de baarmoeder. Maar mogelijk speelt de aanwezigheid van chronische ontstekingsprocessen in de buikholte ook een rol.

Neem je pijnklachten serieus

Ervaar jij (veel) pijn tijdens de menstruatie of tijdens het vrijen? Neem deze klachten dan serieus en bespreek ze met je arts. Een verwijzing naar de gynaecoloog is op zijn plaats als je bovengenoemde klachten hebt. Veel vrouwen met endometriose blijven rondlopen met deze klachten omdat ze hebben geleerd dat pijn tijdens de menstruatie ‘er nu eenmaal bij hoort’. Hierdoor wordt vaak onterecht niet de diagnose endometriose gesteld.

Behandelopties om de endometriosegroei te remmen

Wanneer de diagnose endometriose is gesteld, zijn er verschillende behandelopties om de endometriosegroei te remmen. Welke behandeling wordt voorgesteld, is afhankelijk van de ernst van de endometriose:

  • hormonale therapie
  • chirurgisch ingrepen
  • alternatieve therapieën zoals acupunctuur, homeopathie en osteopathie

In de brochure Endometriose lees je meer over de verschillende opties die hierboven genoemd worden.

Behandelopties m.b.t. de kinderwens

Afhankelijk van de duur van de kinderwens, de ernst van de endometriose en de leeftijd van de vrouw kan voor intra-uteriene inseminatie (IUI, waarbij opgewerkt sperma rechtstreeks in de baarmoeder wordt geïnsemineerd) worden gekozen. Een vervolgstap bij het uitblijven van een zwangerschap kan IVF (In Vitro Fertilisatie) zijn. Een IVF-behandeling bij vrouwen met endometriose kan wel specifieke problemen met zich mee brengen:

  • als een IVF-behandeling niet leidt tot een zwangerschap, kan de endometriose toenemen door het hormoongebruik
  • als er bij de follikelpunctie ook ‘chocoladecystes’ worden aangeprikt, kan dit een infectie veroorzaken
  • als er bij de eierstokken verklevingen zijn ontstaan, kan de follikelpunctie extra pijnlijk zijn

Wil je meer lezen?