Update 8 juni 2021
Op 22 juni a.s. is er een webinar waarin Europese experts de meest recente kennis over Covid-19 in relatie tot vruchtbaarheid, zwangerschap en vaccinatie delen.
LET OP: het webinar is in het Engels!
Deelname is gratis, je moet je wel registreren

Update 2 mei 2021
Onlangs boden we jullie de mogelijkheid om vragen te stellen over de conoravaccinatie bij kinderwens en zwangerschap. De ingestuurde vragen zijn beantwoord door prof. dr. Annemiek Nap, hoogleraar Radboud Universiteit/Radoud UMC.
De Q&A vind je hier.
Update 22 april 2021
De NVOG (Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) heeft een ge-update standpunt ten aanzien van vaccineren en kinderwens/zwangerschap. Vanaf nu wordt aan alle zwangere vrouwen geadviseerd om zich te laten vaccineren, bij voorkeur met een mRNA-vaccin.
Je leest het volledige standpunt hier.
Update 11 februari 2021
ESHRE en IFFS hebben een gezamenlijke verklaring uitgegeven over vaccinatie voor mensen die zwanger willen worden of zijn.
De conclusie luidt:
De beslissing om het vaccin te krijgen of te weigeren, berust op het individuele risico, de beschikbaarheid van het vaccin en de bezorgdheid van de potentiële ontvanger over onbekende risico’s van de nieuwe vaccins. Professioneel advies wordt sterk aanbevolen, zowel bij zwangere vrouwen als bij vrouwen die van plan zijn om zwanger te worden, vooral omdat kennis en counseling zich blijven ontwikkelen.
De verklaring bevat ook een overzicht van de stand van zaken rond aanbevelingen van instanties als WHO, CDC, EMA en JCVI en van de producenten Pfizer en Moderna.
Je kunt de volledige statement (Engels) hier downloaden.
Update 14 januari 2021
Gommers nuanceert Virusfeiten-uitspraken over zwanger worden.
Update 12 januari 2021
Vandaag publiceerde ESHRE (de Europese beroepsvereniging voor professionals in de fertiliteitzorg) een statement over vaccinatie bij kinderwens (Engels).
Op de site van de NOS verscheen een artikel over de covidvaccinatie en zwangerschap.
Update 11 januari 2021
Op Radio2 in het programma Wout2day: Diederik Gommers geeft antwoord op vragen over de vaccinatie, onder andere bij kinderwens (2e vraag).
Update 8 januari 2021
Het standpunt van de NVOG over vaccinatie bij kinderwens is bekend. Dit is wat er specifiek over in staat over vaccinatie als je probeert zwanger te worden:
“Hoewel de werkgroep dit niet propageert, ziet zij vooralsnog geen bezwaar tegen vaccinatie van mannen of vrouwen in de preconceptionele periode* bij een kinderwens of vruchtbaarheidsbehandeling. Toekomstige studies moeten de veiligheid definitief bevestigen.”
*preconceptionele periode wil zeggen: vóór de bevruchting
Hoe kom ik tot het besluit om wel/niet te vaccineren?
Het nemen van het besluit om een vaccinatie te halen, kan moeilijk zijn. De gynaecologen denken dat het verantwoord is om te vaccineren, maar kunnen dit niet garanderen omdat er gebrek is aan bewijs.
Het beste zou zijn om je te laten vaccineren voordat je zwanger raakt. In je eigen keuzeproces kun je de volgende zaken meenemen:
1. Wil ik me laten vaccineren?
2. Is het uitstellen van de kinderwens met een aantal weken (tot enkele weken na de 2 vaccinaties) een optie?
Ter overweging: In het derde trimester van de zwangerschap geeft een coronabesmetting meer risico. In deze fase van de zwangerschap ligt het middenrif hoger. Dit bemoeilijkt mogelijk de ademhaling en geeft daardoor een grotere kans op longproblemen.
Update 6 januari 2021: over vaccinatie
Nu de eerste Covid-19 vaccinaties deze week gegeven worden, ontvangen wij veel vragen over de vaccinatie in combinatie met fertiliteitszorg. Tot nu toe kunnen we alleen melden wat het Rijksoverheid en het RIVM hierover schrijven. Wij wachten nog op specifieke informatie van de NVOG over vaccinatie i.c.m. vruchtbaarheidsbehandelingen.
De multidisciplinaire werkgroep ‘Zwangerschap en COVID-19 infecties’ werkt momenteel aan een Standpunt over vaccineren tijdens zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheidsbehandelingen. In deze werkgroep is naast de NVOG ook de KNOV, NVK, Patiëntenfederatie Nederland, NVA, NVMM en het RIVM vertegenwoordigd.
Het RIVM meldt dit over vaccinatie en zwangerschap (versie 31-12-20):
“Omdat er nog onvoldoende bekend is over de veiligheid van vaccinatie met COVID-19-vaccin wordt vaccinatie afgeraden tijdens de zwangerschap.
Het algemene advies is om ná de zwangerschap te vaccineren. Uit preklinische trials zijn geen aanwijzingen gekomen die duiden op nadelige gevolgen van vaccinatie tijdens zwangerschap. Deze worden ook niet verwacht bij dergelijk vaccin, dat geen levend viraal materiaal bevat. Als vanwege gezondheidsredenen de voordelen van vaccineren zwaarder wegen dan de theoretische nadelen, kan de behandelend arts op individueel niveau tot een ander advies komen.
Als onbedoeld de eerste vaccinatie tijdens de zwangerschap is toegediend, dient de tweede vaccinatie na de zwangerschap te worden toegediend. Daarnaast dient het gemeld te worden bij Bijwerkingencentrum Lareb (Landelijke Registratie Evaluatie Bijwerkingen) om de zwangerschap te volgen. Lareb zal ook de fabrikant Pfizer/BioNTech informeren. Het betekent ook in het kader van ‘goede zorg’ dat, in overleg met de zwangere, de verloskundige zorgverlener en/of de huisarts hierover geïnformeerd worden.
Bij een zwangerschapswens kan gewoon gevaccineerd worden. In geval van IVF is het advies om de timing met de behandelaar af te stemmen.“
Meer info van RIVM over zwangerschap en covid-19
Info van de website van de Rijksoverheid over vaccinatie en zwangerschap:
“Komen vrouwen die zwanger zijn, of zwanger willen worden in aanmerking voor vaccinatie?
De Gezondheidsraad geeft aan dat zwangere vrouwen nog niet in aanmerking komen voor vaccinatie met dit vaccin, omdat de werkzaamheid en veiligheid bij deze groep onvoldoende zijn getest. In individuele gevallen zijn echter uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld wanneer de risico’s van COVID-19 groter zijn dan de mogelijke nadelen van vaccinatie. Dan kan vaccinatie worden overwogen in overleg met de behandelend arts. Vrouwen die zwanger willen worden, kunnen wel gevaccineerd worden. Vrouwen bij wie achteraf is gebleken dat zij ten tijde van vaccinatie zwanger waren, worden zorgvuldig gemonitord door Bijwerkingencentrum Lareb.
Meer vragen en antwoorden over coronavaccins staan op de website van het RIVM.
Ik geef borstvoeding, mag ik dan gevaccineerd worden?
Er zijn geen redenen om vaccinatie bij vrouwen die borstvoeding geven af te raden.”
Update 22 december 2020
Eerder vandaag is bekend geworden dat planbare zorg (deels) wordt afgeschaald. Hieronder vind je de links naar de meeste actuele updates per (IVF-)kliniek:
- Amsterdam UMC
- UMC Utrecht
- Reinier de Graaf – Voorburg
- Radboud UMC – Nijmegen
- MC Kinderwens – Leiderdorp
- MC Nij Geertgen – Elsendorp
- MC Nij Barrahus – Wolvega
- UMC Groningen
- Isala Zwolle
- Erasmus MC
- ETZ Tilburg
- Maastricht UMC+
- Fertiliteitskliniek Twente
Kinderwens en COVID-19 vaccinatie
Er zijn veel vragen zijn rondom de veiligheid van de COVID-19 vaccinatie in relatie tot de kinderwens en zwangerschap. In de eerste maanden van 2021 zullen de vaccinaties starten. Zodra er adviezen van de RIVM en de NVOG komen, ten aanzien van mensen met kinderwens of zwangerschap, zullen we die informatie hier delen.
Aankondiging totale lockdown 14 december 2020
Momenteel is nog onduidelijk op welke wijze de (fertiliteits)zorg wordt geraakt door de nieuwe maatregelen. We raden je aan om de afgekondigde maatregelen van vanavond af te wachten en niet naar de poli te bellen.
Zowel de klinieken als wij zullen proberen zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over de gang van zaken. Check de website van je eigen kliniek voordat je hen belt.
Laatste wijziging december 2020
Belangrijk:
Vertel het je behandelaar als je besmet bent geweest met covid-19, dit geldt zowel voor vrouwen als voor mannen!
Mannen: vraag om controle van het zaad. Overleg om eventueel de behandeling 3 maanden (na stoppen van covid-19 symptomen) uit te stellen.
Er is nog weinig bekend over de gevolgen van covid-19 voor de vruchtbaarheid, de zwangerschap en de baby. Daarom is goede monitoring van belang. Als je zwanger bent raden gynaecologen aan om groei-echo’s van de baby te laten maken als je covid-19 hebt gehad.
Lees hier de laatste versie van de patiëntenfolder over het coronavirus en vruchtbaarheidsbehandelingen.
Update oktober 2020
Informatie van de NVOG (vereniging van gynaecologen):
Bij de aanvang van de tweede golf van covid-19 besmettingen, publiceerde de NVOG in oktober 2020 deze statement op hun website:
“Afschalen voortplantingsgeneeskunde in tijden van COVID-19 Voortplantingsgeneeskundige zorg vindt vooral poliklinisch plaats. Gezien de ervaringen in het voorjaar, toegenomen wachtlijst en psychische belasting, is afschalen van deze zorg onwenselijk. De fysieke contacten zijn al geminimaliseerd. Aanvullende persoonlijke beschermingsmaatregelen kunnen waar nodig worden genomen. Indien binnen instellingen/ziekenhuizen beperkingen van bewegingen van patiënten worden ingesteld, moet lokaal maatwerk worden geleverd.”
- Wat betekent het Coronavirus voor mijn zwangerschapswens of vruchtbaarheidsbehandeling?
- Coronavirus en zwanger
Artikel: A picture of medically assisted reproduction activities during the COVID-19 pandemic in Europe
Update 3 juli
In de meeste klinieken zijn de behandelingen weer opgestart. Door de periode waarin de behandelingen stillagen, is natuurlijk wel een achterstand ontstaan. Dit betekent dat er wachtlijsten zijn, waardoor je behandeltraject tot enkele maanden vertraging kan oplopen.
Update 21 mei
Ben je tijdens de corona-crisis 43 jaar geworden en is door corona je behandeling gecancelled of uitgesteld? De NVOG heeft – na overleg met Zorgverzekeraars Nederland en het Zorginstituut Nederland – een standaardbrief opgesteld die kan worden meegestuurd naar je zorgverzekeraar, zodat de behandeling toch vergoed wordt ondanks het feit dat je inmiddels 43 bent geworden. Vraag je behandelaar ernaar.
Update 30 april
Een aantal klinieken is begonnen met het opschalen van de fertiliteitzorg, maar nog niet overal is dat het geval.
De pijler voortplantingsgeneeskunde van de NVOG (Ned. Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) heeft op een rij gezet wat er nodig is om de fertiliteitzorg op te schalen. Of en hoe snel de zorg hervat kan worden, kan verschillen per locatie in verband met beschikbare ruimte, personeel, laboratoriumcapaciteit en middelen. Zo moet er ruimte in ziekenhuis / wachtkamer zijn om 1.5 m afstand en de hygiënemaatregelen in acht te nemen. Ook moet rekening gehouden worden met de mogelijkheid van gebruik van een bed (al dan niet op de IC) voor opname bij complicaties. Daarnaast heeft de Raad van Bestuur van elk ziekenhuis een eigen beleid.
Diagnostiek
Het oriënterend fertiliteitsonderzoek kan uitgevoerd worden. Afhankelijk van de lokale situatie zaadonderzoek, laboratoriumonderzoek, eileiderdiagnostiek, diagnostiek naar endometriose etc. uitvoeren.
Evaluatiegesprekken en beleidsgesprekken vinden bij voorkeur telefonisch / via videobellen plaats.
Behandelingen
In oplopende volgorde van belasting voor ziekenhuis:
1 Ovulatie inductie: Zeer beperkt aantal polibezoeken noodzakelijk, weinig druk op personeel en middelen
2 IUI (-MOH), KID: Ondersteuning van lab nodig, beperkt aantal polibezoeken nodig voor echo en IUI.
3 IVF/ICSI, cryo, PGT: Ondersteuning IVF-lab nodig, aantal polibezoeken nodig voor echo’s en behandeling zelf. Terughoudend met sedatie op locatie en puncties onder narcose ivm druk op anesthesiepersoneel en operatiekamers.
4 Chirurgisch verkrijgen van semen: Bij deel van patiënten OK nodig waardoor mogelijk druk op anesthesie
Elk behandelteam zal in overleg met het (IVF-)lab, de transport- en satellietcentra beslissen hoeveel behandelingen per categorie zij kunnen aanbieden. Daarom kan niet – zoals patiënten liefst zouden willen – in alle centra dezelfde zorg in hetzelfde tempo worden opgeschaald.
Het is ook aan het lokale behandelteam in een ziekenhuis om te beslissen welke patiëntencategorieën eventueel in aanmerking komen om met voorrang te starten met een diagnostisch of behandeltraject.
Counselinggesprekken voorafgaand aan behandeling en evaluatiegesprekken tijdens traject vinden bij voorkeur telefonisch / via videobellen plaats.
De NVOG verwijst voor adviezen over veiligheidsaspecten naar de ESHRE ‘Guidance on recommencing ART treatments’. Zij achten het van belang dat patiënten worden ingelicht over het ontbreken van bewijs over mogelijke risico’s van corona rond het ontstaan van een zwangerschap. Hiervoor wordt nog een patiënteninformatiefolder ontwikkeld.
Update 27 april
Diverse fertiliteitsklinieken openen deze week hun deuren weer: Medisch Centrum Kinderwens, Fertiliteitskliniek Twente, Nij Barrahûs en Nij Geertgen hebben aangegeven vanaf 28 april gefaseerd de normale zorg weer te hervatten. Deze klinieken bieden uitsluitend fertiliteitzorg en kunnen gemakkelijker terug naar normaal.
Wij verwachten en hopen dat de andere klinieken de fertiliteitzorg ook op niet al te lange termijn weer zullen opstarten. Eerder leek het erop dat het nog minstens drie maanden zou duren voordat de zorg hervat zou worden.
Er blijven wel restricties gelden, die onder andere omvatten dat je niet naar de kliniek mag komen als je klachten hebt die kunnen wijzen op covid-19. Daarnaast mag je uitsluitend alleen naar de kliniek komen.
Kijk op de website van jouw kliniek voor nieuws en exacte instructies!
Update 21 april
Gisteren publiceerde de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) een zogenaamde urgentielijst. In deze lijst wordt aangegeven hoe de reguliere medische zorg weer opgeschaald wordt in deze coronacrisis. Bij bestudering van deze lijst blijkt dat fertiliteitszorg laag geprioriteerd is (in bepaalde gevallen wordt pas weer opgeschaald na drie maanden, zo is het voorstel).
Wij hebben hierover contact gezocht met de pijler voortplantingsgeneeskunde van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Want hoewel wij ons bewust zijn van de crisissituatie waarin wij ons bevinden, lijkt een hogere prioritering van deze zorg ons op zijn plaats. Onze mening wordt gedeeld door de NVOG, die bij hun eerder genomen standpunt blijven namelijk dat fertiliteitszorg, mits verantwoord, niet langer dan drie maanden uitgesteld zou moeten worden.
We willen er in gezamenlijkheid op aandringen om nogmaals kritisch te kijken naar de huidige prioritering en waar mogelijk sneller op te schalen binnen de fertiliteitszorg. Dit alles uiteraard rekening houdend met geldende richtlijnen en beperkingen die gehanteerd worden rondom de coronamaatregelen. We houden jullie op de hoogte.
Update 16 april
De gynaecologen voeren actief overleg over een eventuele opschaling van de fertiliteitszorg. De NVOG (Nederlandse Vereniging voor obstetrie en gynaecologie) heeft eerder deze week het standpunt ingenomen dat geassisteerde voortplanting indien mogelijk niet langer dan drie maanden uitgesteld moet worden. Bij het opschalen van de zorg moet vanzelfsprekend worden gekeken naar de mogelijkheid om anderhalve meter afstand te kunnen houden bijvoorbeeld in wachtkamers en het verantwoord gebruik maken van ziekenhuismiddelen. Zodra hierover meer nieuws is, zullen wij jullie hierover berichten.
Corona
Nu de druk op het zorgsysteem in Nederland is toegenomen als gevolg van de Corona-uitbraak, heeft dit ook gevolgen voor de gezondheidszorg als geheel.
Stop op fertiliteitszorg
Net als alle andere niet-spoedeisende zorg komt ook de fertiliteitszorg tot stilstand. Er worden geen nieuwe behandelingen meer gestart. In sommige klinieken worden behandelingen die gestart zijn nog afgemaakt, in andere klinieken is alles al stilgelegd. Verder kun je alleen in geval er sprake is van een complicatie nog in de fertiliteitskliniek terecht. Wel is het mogelijk om telefonische consulten te hebben.
De reden van deze stop is de ziekenhuizen zoveel mogelijk te sparen voor de te verwachten noodsituatie met Corona-patiënten. Materialen en personeel worden klaargemaakt om op een andere manier ingezet te worden. Daarnaast wil men zo weinig mogelijk mensen in ziekenhuizen om de verspreiding van het virus in te dammen.
Zelf klachten?
Mensen bij wie Corona besmetting is vastgesteld, of mensen die koorts hebben (38°C en hoger), hoesten of verkouden zijn moeten beslist niet naar het ziekenhuis komen! Neem in zo’n geval telefonisch contact op!
Hou er ook rekening mee dat koorts bij de man gevolgen kan hebben voor de zaadkwaliteit. Dit effect duurt tot drie maanden na de koorts. Ook als je pas op een later moment een behandeling start (maar wel binnen drie maanden na de koorts), is het raadzaam dit met je arts te bespreken.
Freya event 4 april afgelast
Gezien de huidige adviezen ten aanzien van covid-19 en uiteraard ook het feit dat de horeca t/m 6 april de deuren gesloten moet houden, kan ons thema-event ‘vertrouwen’ en de algemene ledenvergadering op 4 april geen doorgang vinden. Zodra het mogelijk is zullen we een nieuwe datum vaststellen. Mensen die zich al aangemeld hebben, ontvangen de reeds betaalde bijdrage retour.
Advies NVOG
Op 16 maart heeft de Pijler Voortplantingsgeneeskunde van de NVOG (de beroepsvereniging van gynaecologen) een advies gepubliceerd ten aanzien van het covid-19 virus.
Belangrijk is te weten dat de individuele ziekenhuizen bepalen hoeveel niet-spoedeisende zorg zij nog aanbieden, het kan dus van ziekenhuis tot ziekenhuis verschillen hoe zij handelen. Uiteraard kan de situatie in de komende tijd wijzigen, wij proberen zo goed mogelijk op de hoogte te blijven en updates te plaatsen indien nodig.
Corona en zwangerschap
Het is nog onbekend wat het effect van een Corona besmetting op een jonge zwangerschap en een zwangere is. Uit de beperkte literatuur over Corona, SARS en MERS lijken de risico’s voor zwangere, foetus en neonaat op ziekte en aangeboren afwijkingen beperkt.
NVOG document met veelgestelde vragen over zwangerschap en Corona-virus
Corona-test fertiliteit
Binnen de fertilteit is er een zogenaamde Corona-test. Ook Freya berichtte hierover op onze site. Als je op Google zoekt op de termen ‘Corona’ en ‘fertiliteit’ komt deze link naar boven. Wellicht ten overvloede, maar dit heeft uiteraard op geen enkele manier een relatie met het huidige Corona-virus.
Vertrouwen
We wensen iedereen die op welke manier dan ook getroffen wordt door deze uitbraak veel sterkte. Als je behandeling is uitgesteld of afgebroken kan dit voelen als de zoveelste teleurstelling in een zwaar en veeleisend traject. Het jaarthema van Freya is ‘vertrouwen’. We vragen jullie juist nu vertrouwen te houden in de medische wereld. De zorg staat voor grote uitdagingen en vergaande keuzes moeten worden gemaakt. Uiteindelijk wordt dit gedaan in het belang van de gezondheid van ons allemaal.


