Dit opinie-artikel van Freya werd op 1 februari 2024 gepubliceerd in Trouw
Vorige week diende het Utrechtse raadslid Hester Assen een verzoek om verlof in bij burgemeester Sharon Dijksma. In een openbare brief aan de burgemeester geeft ze als reden dat ze een ivf- behandeling moet ondergaan. Ze kan en wil haar raadswerk niet half doen, en de ivf-behandeling evenmin. In haar brief spreekt ze de wens uit voor openheid over onvruchtbaarheid en wat een ivf- behandeling fysiek behelst en de impact die dit heeft.
Haar roep om openheid is terecht. Er mag meer aandacht zijn voor de impact van vruchtbaarheidsbehandelingen. Het ondergaan hiervan is fysiek en emotioneel uitdagend, en vraagt om veerkracht. Natuurlijk, de werk-privé balans hoort bij de uitdagingen van deze tijd, maar voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen komt daar een extra schep bovenop. Een schep vol taboes, onzekerheid en onvoorziene tegenslagen.
Ja! Een verlofregeling voor ivf-behandelingen zou voor velen een verademing zijn. Het creëert de rust die nodig is om het traject aan te gaan. Ook geeft het ruimte om naar ziekenhuisafspraken te gaan, die in geval van cyclus-afhankelijke vruchtbaarheidsbehandelingen nooit ver van tevoren te plannen zijn. Laat staan dat ze op een ander tijdstip kunnen. Een flinke tijd met verlof gaan helpt ongetwijfeld om veerkrachtiger om te gaan met de ‘fysiek en mentaal zware’ strijd die een ivf-traject is, zoals Hester het terecht omschrijft. Hopelijk doen de 16 weken haar dan ook meer dan goed.
Maar het is natuurlijk geen echte oplossing. Want wat als deze nieuwe ivf-poging onverhoopt geen succes wordt? Stapt Hester dan weer moedig terug in de ratrace, met alle stress en gebrek aan rust van dien, en onder het oppervlak sluimerend nog steeds een vurige onvervulde kinderwens? Dan doet het nog steeds pijn, en is er niets veranderd. Behalve dat haar recht op verlof is opgesoupeerd.
Hesters hartenkreet is er een die Freya stevig mee voelt. Al jaren strijden wij als vereniging voor taboedoorbreking en meer aandacht van de maatschappij. Anno 2023 krijgt 1 op de 6 stellen te maken met problemen rond de vruchtbaarheid, en is 1 op de 30 geboren baby’s ontstaan uit ivf. Geen geringe aantallen. En toch plakt er nog altijd een soort schaamte aan het onderwerp. Het lijken de jaren ‘50 wel. Met als enige verschil dat er nu beduidend minder kinderen geboren worden. In 2023 zelfs het laagste gemiddelde aantal ooit, hetgeen in demografisch opzicht als zorgelijk bestempeld mag worden .
Ondertussen wringen vruchtbaarheidspatiënten zich op de werkvloer in ingewikkelde bochten. De puncties, de echo’s, de controles en de terugplaatsingen van embryo’s moeten overal tussendoor gepland worden. Daarbij zijn ze in grote mate afhankelijk van de goodwill van hun werkgever.
Hoewel Freya het al in 2015 voor elkaar kreeg dat werknemers in vruchtbaarheidstrajecten recht hebben op betaald kort verzuimverlof voor ziekenhuisbezoeken op grond van de wet WAZO, blijkt het regelmatig erg moeilijk om een uurtje vrij te krijgen op het werk. Vooral in sectoren als de zorg en het onderwijs, ís dat soms ook lastig.
Toch begint het bij de werkgevers. Die moeten meer coulance tonen. Het vervullen van een kinderwens is levensbepalend, en onbegrip leidt alleen maar tot nog meer verzuim. Een ivf-traject doet iets met de belastbaarheid van de werknemer. Door daar als werkgever voldoende oog voor te hebben en iemand ruimte te geven om de behandelingen te ondergaan, valt een deel van het probleem al weg. Dan hoeven al die (nog) ongewenst kinderloze raadsleden, verpleegsters, juffen, artsen en andere mensen in beroepen met een grote maatschappelijke urgentie, hun heil niet te zoeken in verlofaanvragen, sabbaticals of smoezen om even weg te kunnen voor een ziekenhuisbezoek.
De maatschappij draait op deze werknemers, en heeft hun hopelijk toekomstige kinderen bovendien hard nodig. Laten we dan ook goed voor ze zorgen, werkgevers. Toon begrip, maak bespreekbaar en maak het ouderschap haalbaar. Sometimes it takes a village to conceive a child.
Laetitia Schilperoort, redacteur Freya Magazine
Freya is de vereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen
