Op bezoek. Bij een vriendin. Haar schoondochter en
kleindochter zijn er ook. Zij zitten samen aan de keukentafel.
De eenjarige kleindochter krast streepjes, haar moeder kijkt
trots toe. Het is een liefdevol tafereel. Ik ga bij hen zitten en
kijk mee. Bij een van de streepjes zeg ik tegen het meisje: ‘Dat
lijkt op een bloem.’ Streng kijkt de moeder me aan. ‘Jij kan
dat niet weten, omdat je geen kinderen of kleinkinderen hebt,
maar het is educatief onjuist om een jong kind te vragen wat
ze tekent. Ik wil niet dat je dat nog een keer doet.’ Ik zeg niets
meer en maak me in gedachten zo klein mogelijk.
Door Joanne Nihom
Bovenstaande overkwam me. Zomaar op een dag.
En daarom heb ik mijn boek De Leegte Omarmen geschreven. Voor jou die ongewenst kinderloos is of nog in het proces zit. Maar zeker ook voor al diegenen die wel kinderen of kleinkinderen hebben en ons niet altijd begrijpen.
Ongewenst kinderloos
Ik ben ongewenst kinderloos en dat is niet leuk. Ik ben een positief ingesteld mens en denk bij alles: Het komt goed. Rechts- of linksom. Maar op dit punt was dat niet zo – ik werd geen moeder en daarom ben ik nu dus ook geen oma. Los van de intensiteit dat je het verdriet als ongewenst kinderloze vrouw of man zelf moet verwerken en een plaats moet geven, is er ook steeds de maatschappij om je heen. De altijd aanwezige confrontatie, die zorgt voor een bijna nog grotere complexiteit. Want het moederschap (en ook het vaderschap, en daaruit volgend het oma- en opaschap) is werkelijk in alles verweven. Het begint al als je een partner krijgt, gaat samenwonen en/of trouwen. Of als je alleen bent en een bepaalde leeftijd hebt bereikt. De vraag ‘Wanneer komt er een (klein) kind?’ lijkt bijna net zo normaal als een vraag over het weer. Deze vraag hoort bij ons bestaan, maar hij zorgt voor pijn en zelfs schaamte als je erop moet antwoorden dat dat nooit zal gebeuren. En wordt ook vaak gevolgd door een grote stilte.
Uitgestoten
Als het krijgen van kinderen uitblijft, zorgt de dynamiek van de maatschappij ervoor dat je er een beetje wordt uitgestoten, en je moet er alert op zijn dat niet toe te laten. Als niet-ouder maak je bijvoorbeeld geen deel uit van de oneindige lijst aan rituelen en speciale momenten die heel normaal zijn in het leven van de wel-ouder. Denk maar aan de eerste stapjes, het eerste tandje, de eerste dag naar de opvang en de eerste verjaardag van het kind. Maar ook: het moment dat het op kamers gaat of voor het eerst alleen een grote reis wil maken. Het zijn allemaal heel ‘gewone’ dingen, maar het zijn tegelijkertijd ook zaken die zorgen voor kleine en grote stappen van groei in het leven van moeders en vaders. Zo groeit bijvoorbeeld hun gevoel van verantwoordelijkheid, ontwikkelen bepaalde emoties zich, leren ze steeds beter te plannen.
Eigen ontwikkeling
Voor ons, de andere groep, geldt echter dat we deze ontwikkeling helemaal zelf moeten doormaken, zonder de aanwezigheid of ‘hulp’ van kinderen. En het gaat nog verder … Wie zal de zaken voor mij regelen als ik straks oud ben? Wie verzorgt mijn graf? Maar ook de alledaagse confrontaties in de kleine dingen, zoals de familiezak chips, de vermelding ‘speciaal voor kinderen’ op de menukaart van een restaurant of het kinderslot in de auto. Mijn boek is een verzameling van gesprekken over al deze onderwerpen, afgewisseld met dagboekfragmenten. Ik deel ze omdat ik denk dat het herkenbaar is voor jou. De leegte is er altijd en zal nooit weggaan. Maar gedurende het ontstaansproces van mijn boek leerde ik die leegte te omarmen. Ik hoop dat jij die mijn boek leest deze omarming ook zo zal ervaren. Ik ben er trots op dat het boek er nu is, en dat ik het met jullie kan delen. Want, ongewenst kinderloos zijn is een eenzame reis, maar wel een van ons allen samen.
Uit: De Leegte Omarmen:
‘…. Ik ben ongewenst kinderloos. In de Nederlandse taal besta ik officieel niet, behalve met deze afschuwelijke samengestelde omschrijving: ongewenst kinderloos. Omdat ik nooit zwanger ben geraakt, ben ik een taalkundige paria in de samenleving. De consequentie is meedogenloos: voor mij geen Moederdag…’
‘… Stel dat het me lukt om iedereen, echt iedereen te informeren dat er een misverstand is. Dat ook een vrouw zonder kinderen volgens Van Dale een ‘moeder’ kan zijn. Wie koopt er dan een Moederdag presentje voor me? Ongewenst kinderloos. Het is zo ongelofelijk shit. Mijn voorstel: noem het geen Moederdag, maar een Moederlijke – met een hoofdletter – dag, dan kunnen alle vrouwen eraan meedoen. En als we dan toch bezig zijn: verander ‘Vaderdag’ in ‘Vaderlijke dag’ – ook met een hoofdletter- , want er zijn ook veel mannen in eenzelfde positie. En de cadeautjes, ach, daar hebben we het nog weleens over…’
De Leegte Omarmen | Uitgeverij Zilt
ISBN: 9789493198524
