Door Tanja Schoep

‘Nee’ heeft een imagoprobleem

‘Als je geen Nee kan zeggen, is je Ja ook weinig waard’. Ik citeer hier mijn opleider Eline Brinkhof, die met deze uitspraak grote indruk op mij maakte. Ik heb namelijk de neiging tot pleasen. Ik zeg graag ‘Ja’. En laten we wel wezen: ik ben niet de enige. Onder mijn lezers bevinden zich vast mensen die zich hierin herkennen. Misschien heb jij er op het werk weinig last van, kom jij dit meer tegen in de privésfeer, bij verzoeken van belangrijke anderen, een vriend, partner of ouder. Het maakt eigenlijk niet uit waar het speelt. Waar het om gaat is dat zolang je geen nee kunt zeggen, jouw ja van weinig waarde is.

Komt het in jou op op ‘Nee’ te zeggen?

Wat ik daarmee bedoel? Nou, stel je een van de volgende scenario’s eens voor:

• Je zit in een vergadering. Jouw to-do lijst is al groter dan je lief is. Jou wordt gevraagd: ‘Pak jij dit punt op?’
• Een collega klampt jou aan met een hulpvraag; ‘Heb je vanmiddag nog even tijd voor mij?’ Jij wilt eigenlijk wat anders doen.
• Er zit een gat in het rooster (van de bardienst op de sportclub, of op het werk, of waar dan ook). Jij krijgt de vraag voorgeschoteld: ‘Zou jij die extra dienst willen nemen?’
• Een vriend of vriendin vraagt: ‘Kom je zondag ook langs voor een gebakje?’ Jij hebt een intense hekel aan peuterverjaardagen.
• Je moeder verwacht dat je op Moederdag langs komt. Jij hebt enorm zin in een vrije zondag.

Komt het in jou op om ’Nee’ te zeggen? Overweeg je dat überhaupt? Of hoor jij jezelf ‘Ja’ zeggen voordat je er zelf erg in hebt? Mocht dat zo zijn: je bent dus niet alleen! Dit overkomt mij, en met jou en mij veel mensen. Om tal van redenen is de druk om ja te zeggen vaak groot. Jouw en mijn antennes staan standaard richting ja-zeggen. Het is ons default antwoord. (En, als nee jouw default is, haak dan nu niet af; zodat je nog even kan lezen hoe lekker positief het werkt, als je ja zegt 😊 ) ‘Ja’ is een verbindend antwoord. Het is sociaal en gericht op overeenstemming. Het komt de relatie ten goede, en dat vindt eigenlijk iedereen prettig. ‘Ja’ is vooral ook heel gezellig.

‘Nee’ heeft een imagoprobleem

Genoeg met die gezelligheid, want ik breek hier een lans voor een ‘Nee’. In mijn ogen heeft de ‘Nee’ een imagoprobleem. Dat is echt spijtig. We associëren ‘Nee’ al snel met weerstand. Met niet-samenwerkend zijn, met onwelwillendheid. Als je ‘Nee’ zegt of niet meedoet, ben je dan geen teamspeler of simpelweg een egoïst? Nee, dus. Niet per se. Het kan juist zijn dat je heldere keuzes maakt. Iedere ‘Nee’ is een ‘Ja tegen iets anders’.

Ga maar na. We hebben geen van allen oneindig tijd en energie. Een dag is niet langer dan 24 uur. Hoewel we digitaal, virtueel heel veel tegelijk kunnen proberen te doen, kunnen we slechts op één plek tegelijk echt aanwezig zijn. Ieder mens heeft daarom te kiezen, en een eigen portie ‘Nee’ te zeggen. Wie uit gewoonte, of angst voor een ontstemde of afwijzende reactie, áltijd ‘Ja’ zegt, komt vroeg of laat klem te zitten. Je zult je actiepunten niet af kunnen maken, of eeuwig achtervolgd worden door je eindeloze to-do-list. Dingen doen waar je eigenlijk geen energie voor hebt, of regelmatig enorme tegenzin ervaren. Of simpelweg geen tijd of ruimte over houden voor het invullen van je eigen behoeftes.

Een gemeende ‘Ja’

Persoonlijk heb ik jarenlang bijna overal ‘Ja hoor’ tegen gezegd. Eigenlijk omdat het niet echt in me opkwam dat ‘Nee’ ook een optie was, ‘Ja’ voelde gewoon heel prettig en vanzelfsprekend. Uiteraard heb ik ook veel lof mogen ontvangen voor zoveel flexibiliteit en mijn ‘teamplayer-mindset’. Maar, met de kennis van nu, weet ik ook dat, zolang er geen ‘Nee’ in mijn repertoire zit, die ‘Ja’ ook niet volledig uit het hart kan komen. En dat is voor iedereen een gemiste kans.

Sinds ik tegen mijn vriendinnen durf te zeggen dat ik GEEN zin heb om af te spreken, weten zij ook dat ik het echt meen als ik JA zeg. Als ik ‘Nee’ durf te zeggen tegen een actie, taak of project, dan weten mijn collega’s ook dat als ik ‘Ja’ zegt, dat ik écht instap. Niet ‘Ja’ zeggen en ondertussen halfslachtig meedoen, of het net niet waar kunnen maken vanwege een overvolle agenda of motivatiegebrek. Maar een oprecht en betrouwbaar ‘Ja’.

‘Nee’ maakt ruimte voor JOU!

Dus de volgende keer dat jij een antwoord mag geven op een vraag of verzoek, of als jij je misschien opwindt over andermans (egoïstische, asociale?) ‘Nee’, bedenk dan: een authentiek ‘Ja’ bestaat alleen als je ‘Nee’ durft te zeggen. Met iedere ‘Nee’ zeg je tegelijkertijd ‘Ja’ tegen wat jij belangrijk vindt, waar jij zelf je prioriteiten legt. Een ‘Nee’ maakt ruimte om te doen wat voor jou klopt, waar jij trouw aan wilt zijn en waar jouw hart ligt.

[ Hoog tijd dus voor een social media hashtag #neeisok! ]

Voelt jouw ‘Nee’ oké?

Uiteraard is dit in de praktijk nog niet zo eenvoudig. We hebben allemaal onze redenen waarom we makkelijker ‘Ja’ dan ‘Nee’ zeggen, en dat gaat soms ver terug. Het vraagt tijd en aandacht om dat voor jezelf te onderzoeken. Ik ben ondertussen zelf hard aan het oefenen met ‘Nee’ zeggen, om ruimte te maken voor mijn oprechte en innerlijke ‘Ja’. Zo heb ik de afgelopen maand besloten NIET terug te willen keren in mijn eigen functie bij mijn werkgever. Die functie sluit niet meer optimaal aan bij wat mijn waarden en ambities zijn. De komende maanden gun ik mezelf de tijd om te onderzoeken welke omgeving en werk beter bij me past, en waar ik van binnenuit JAAAA! tegen zeg.

Hoe zit het met jouw ‘Nee’? Voelt jouw Nee oké? Ik ben benieuwd.

Deel deze blog ook vooral met mensen die jij ook een gezond ‘Nee’ gunt. #neeisok

Lees ook Tanja’s andere blogs:

• Mag december ook gewoon zichzelf zijn?
• Mag ik me even voorstellen? Ik ben Tanja, een niet-moeder
• 4 suggesties in geval van ‘Wat-wil-ik-zelf-verwarring